30 wrzesień 2009 o godz. 23:16

Nowa powieść Saramago

Ukazał się własnie polski przekład nowej powieści jednego z moich ulubionych pisarzy, Portugalczyka José Saramago, pt. "Miasto białych kart". A oto kilka zdań recenzji + bonus w postaci mojego starego wywiadu z Noblistą z 1998 roku.

Czytelników „Baltazara i Blimundy” czy „Podwojenia” może zdziwić tempo akcji w nowej powieści portugalskiego Noblisty, ale też pamiętajmy, że Saramago ma w swoim dorobku książki niemalże przygodowe, jak choćby „Kamienna tratwa”. Ta ostatnia jest zresztą podobna do „Miasta białych kart” nie tylko pod względem fabularnym, ale też – niestety – równie przesycona polityką. Miejsce akcji nowej książki przywodzi inną powieść Saramago, niedawno zekranizowaną, „Miasto ślepców”, poruszamy się po tych samych ulicach, ale obywatele tym razem nie są tak ślepi jak poprzednio, tym razem zaślepiona jest władza. Każda z politycznych książek Saramago ma wspólny mianownik, lewicowy pisarz z lubością obnaża słabości demokracji, a „Miasto białych kart” jest przewrotną odwrotnością w gruncie rzeczy tych samych słabości, jakie wskazywał w „Mieście ślepców”. Kluczowym problemem jest brak możliwości sprawowania skutecznej kontroli nad nieposłusznym tłumem, ten z kolei chce jednak mieć prawo manifestowania potrzeb.
Przyznam, że nieco nachalna dydaktyka tej powieści nie przemawia do mnie, ale pod względem konstrukcji narracji, budowy zdań (nawiązującej do stylistyki komunikatu) i dialogów (łączonych w jeden ciąg słów i odczuć), jest to książka mistrzowska. Saramago dostał literackiego Nobla w pełni zasłużenie – za bogactwo języka, a nie za poglądy.

Kiedyś, przed laty, miałem okazję poznać Jose Saramago. Siedział znudzony przy stoisku swojego hiszpańskiego wydawcy podczas targów książki we Frankfurcie. Ja też się nudziłem, podszedłem zatem z dyktafonem i nagrałem krótką rozmowę. Następnego dnia Saramago dostał literacką nagrodę Nobla, to był początek października 1998 roku. Natychmiast spisałem rozmowę i posłałem ją do dziennika "Rzeczpospolita", którego wtedy byłem korespondentem z Frankfurtu, ukazała się w dzień po Noblu i był to jedyny na świecie wywiad wydrukowany bezpośrendio po werdykcie Akademii Noblowskiej. Miałem farta. Poszedłem potem spokojnie na konferencję prasową z Saramago, nabitą dziennikarzami, w jednej z sal frankfurckich targów – puścił do mnie oko, nawet nie notowałem, wywiad miałem już zesłany. Wywiad dla "Rzepy" lekko zmodyfikowałem, w rzeczywistości pod koniec zapytałem go – rozmawialiśmy przed ogłoszeniem nazwiska Noblisty – czy liczy po cichu, że może jutro to na niego trafi. Odpowiedział: "Portugalia miała jednego wybitnego pisarza, był nim Fernando Pessoa i on Nobla nie dostał. A ja wybitny nie jestem". Moim zdaniem jednak jest!
Poniżej zapis rozmowy, jaką wydrukowała 9 października 1998 roku "Rzeczpospolita".

Przyjechał pan do Frankfurtu nad Menem, żeby wziąć udział w dyskusji poświęconej dzisiejszej kondycji idei komunistycznej. Lata 90. przyniosły upadek komunizmu jako systemu politycznego i wielkie zmiany w Europie Środkowej i Wschodniej. Francis Fukuyama analizując te przemiany w swojej głośnej książce "Koniec historii" triumf demokracji i liberalizmu gospodarczego ogłosił jako zjawiska trwałe i ogólnoświatowe. A jak pan ocenia przemiany w postkomunistycznej Europie?

JOSÉ SARAMAGO: Nie żyłem nigdy w żadnym kraju rządzonym przez komunistów, nie mogę zatem odpowiedzieć, jakie rzeczywiście dokonały się w tych krajach przemiany – zwłaszcza jeśli mielibyśmy rozmawiać o przemianach natury społecznej, o zmianach w sposobie pojmowania przez ludzi ich sytuacji życiowej. Mogę natomiast panu powiedzieć, dlaczego uważam, że idee komunistyczne wcale, jak to się dzisiaj wielu osobom sprawującym władzę wydaje, nie należą do przeszłości, ale są cały czas aktualne i obecne w naszym świecie. Powiem nawet, że idee socjalistów są dzisiaj może bardziej dla nas ważne niż kiedyś. Może pan nie wie, ale do 225 osób należy ponad 40 procent światowych zasobów finansowych. I to jest właśnie cecha współczesnego kapitalizmu. Taka filozofia powoduje, że nasza planeta należy wyłącznie do ludzi bogatych, wszystko jest robione z myślą o ich wygodzie. Natomiast biedacy potrzebni są jedynie do tego, by pomnażać dochody najbogatszych elit. Postęp dotyczy tylko niewielkiej garstki ludzi, pozostali żyją wciąż w bardzo złych warunkach, a ich rola społeczna polega na tym, by dawać z siebie jak najwięcej dla tych, którzy i tak już wszystko mają. Dlatego twierdzę, że kapitalizm jest atrakcyjny wyłącznie dla bogatych.
Marks i Engels w "Świętej Rodzinie" jako pierwsi przedstawili sytuację, o której mówię. To, co pisali o zależności biednych od bogatych i wyzysku, jest wciąż aktualne. A jak mówić o prawach człowieka, kiedy na każdym kroku mamy do czynienia z usankcjonowanym wyzyskiem? Bez równości dla biednych nie ma żadnych praw.

Czy znaczy to, że pomimo dotychczasowych doświadczeń, socjalizm wciąż może być ideą atrakcyjną dla polityków?

W sytuacji, w jakiej współcześnie się znajdujemy, socjalizm jest jedyną nadzieją na zrealizowanie idei równości. Okazuje się bowiem, że społeczeństwo kapitalistyczne nie może prawidłowo funkcjonować. Socjalizm jest jednym z najważniejszych współczesnych wyzwań, a era kapitalizmu dobiega końca, gdyż ten system nigdy nie rozwiąże problemów większości obywateli naszej planety.

Zostawmy na boku politykę, zwłaszcza że wielu polskich czytelników może mieć inne spojrzenie na te sprawy. Porozmawiajmy o książkach. Zaliczany jest pan do najwybitniejszych europejskich pisarzy. Literatura portugalska nie jest jednak dobrze znana. Poza Fernando Pessoą żaden współczesny autor piszący w języku portugalskim nie zdobył międzynarodowej popularności. Dlaczego tak się dzieje? Czy brakuje wybitnych osobowości w literaturze portugalskiej?

Jest ich bardzo wiele. Antonio Antunes, Alice Vieira, Vergilio Ferreira, Antonio Torrado, Lidia Jorge, Mario Soares, wymienianie nazwisk zresztą nie ma tu większego sensu, bo – jak pan wspomniał – pisarze portugalscy nie są dobrze znani poza własnym krajem. Zapewniam jednak, że w naszej literaturze, szczególnie poezji, dzieje się bardzo wiele ciekawych rzeczy.

Czy powodem rzadkich tłumaczeń z portugalskiego jest specyfika tego języka?

Absolutnie nie ma to nic wspólnego z językiem. Pyta mnie pan, dlaczego pisarze portugalscy są mało znani, a ja mogę równie dobrze zapytać, dlaczego pisarze polscy nie są u nas popularni. W moim kraju prawie w ogóle nie ma przekładów z literatury polskiej, a moje książki jednak się w Polsce ukazywały. Język nigdy nie jest przeszkodą, co najwyżej brak dobrych tłumaczy. Oczywiście polski i portugalski nie są tak popularnymi językami jak angielski, hiszpański czy niemiecki.

Wspomniał pan, że polska literatura nie jest zbyt dobrze znana w Portugalii. A czy pan zna jakieś książki polskich autorów?

Wiem, że przetłumaczono na portugalski zaledwie kilka książek, nie mogę wiele powiedzieć o polskich pisarzach.

Może pamięta pan jakieś nazwisko?

Nie, nie przypominam sobie żadnego.

Przed dwoma laty polska poetka Wisława Szymborska dostała literacką Nagrodę Nobla.

Tak. Czytałem kilka jej utworów, ale nie zapamiętałem nazwiska.

A kto był pańskim tegorocznym faworytem do literackiego Nobla?

Nie miałem faworyta.

Dość powszechnie uważano, że to pan był faworytem.

Skoro tak uważano, to pewnie rzeczywiście nim byłem.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pole komenatarz jest wymagane.

Zobacz ostatnie wpisy

23 czerwiec 2022 o godz. 22:12

Nowy numer „Aqua Vitae”

AV3-22

Ukazał się drugi w tym roku numer „Aqua Vitae”, a w nim m.in. rozmowa z Rajmundem Matuszkiewiczem o whisky i jego odkrywaniu Szkocji, a także obszerna relacja z regionu whisky Campbeltown. Piszemy o ostatnich imprezach branżowych: Silesian Whisky Fest, Festiwal Whisky & Friends i Whisky Day Cracow, przedstawiamy nową Holyrood Distillery z Edynburga, Probiernię Urbanowicz i nowo otwarty w Katowicach dom ginu. Tomasz Prange Barczyński prowadzi czytelnika śladem win sauternes, a Łukasz Czajka wspomina dawne destylarnie warszawskie. Jak zwykle wiele recenzji nowych alkoholi, relacje z degustacji i wiele bieżących informacji ze świata mocnych alkoholi.

7 czerwiec 2022 o godz. 22:18

Nowy numer „Aqua Vitae” online

Nowy numer magazynu „Aqua Vitae” już jest dostępny do czytania online, a za tydzień w wersji drukowanej. Zapraszamy do lektury.

7 czerwiec 2022 o godz. 21:15

Podróż do Lowlands

Scotch Whisky Experience16

Whisky z Lowlands zawsze pozostawała w cieniu tej bardziej znanej, bardziej wyrazistej whisky z Highlands. Podział ten stał się jeszcze bardziej wyraźny w drugiej połowie XVIII wieku, kiedy w Highlands działało ponad tysiąc nielegalnych alembików, a producenci w Lowlands, nękani przez poborców podatkowych, którym łatwiej było tu dotrzeć ze względu na bliskość dużych miast, dwoili się i troili, jak szukać oszczędności by sprostać rosnącym apetytom koronnego fiskusa. By produkować taniej, robili coraz gorszą whisky, a tym samym sława destylarni w Highlands rosła.

5 czerwiec 2022 o godz. 20:34

Wizyta w Pałacu Ginu

Hendricks Gin Palace (33)

W Girvan, na terenie kompleksu destylarni grain whisky jest ukryta destylarnia single malt oraz destylarnia dedykowana wyłącznie dla ginu Hendrick’s. To sekretne miejsce, niedostępne dla odwiedzających, znane jest jako Gin Palace. To świątynia Lesley Gracie, która stworzyła gin Hendrick’s, czuwa nad jego destylacją i tworzy wciąż nowe receptury, podróżuje po świecie i szuka aromatów egzotycznych botaników, które można by wykorzystać w Szkocji.

22 maj 2022 o godz. 23:48

Recenzja w „Aqua Vitae”

W numerze 3/2022 magazynu „Aqua Vitae” Marcin Młodożeniec pisze o książce Łukasza Gołębiewskiego „Wódki i inne mocne trunki. Polskie debiuty alkoholowe 2021 roku”.

22 maj 2022 o godz. 23:45

Recenzja Blended whisky

„Aqua Vitae” nr 3/2022

W numerze 3/2022 magazynu „Aqua Vitae” Łukasz Szczepanik pisze o książce Łukasza Gołębiewskiego „Blended whisky”.

19 maj 2022 o godz. 18:52

Podążając za Wilkiem

wywiad wolf2

Na kanale YouTube Wolf & Friends pojawiła się druga część rozmowy z Łukaszem Gołębiewskim, poświęcona whisky, okowicie, ginom, eliksirom, destylacji, degustowaniu i podążaniu za Wilkiem.

30 kwiecień 2022 o godz. 18:31

Blended whisky

Blended_cover

Ukazała się nowa książka Łukasza Gołębiewskiego w serii poświęconej alkoholom. Wydawca jest M&P, publikacja w twardej oprawie, z kolorowymi zdjęciami, ma ponad 100 stron.

30 kwiecień 2022 o godz. 17:58

Blended whisky (2022)

Blended_cover

Podczas licznych spotkań degustacyjnych, które miałem okazję prowadzić, często byłem pytany, o ile single malt jest lepsza od blended? Zawsze odpowiadam tak samo – dobra whisky jest dobra, niezależnie od tego czy to jest single malt, single grain czy blended. Powstają wielkie whisky mieszane w Szkocji, Irlandii czy Japonii, które są efektem wielkiego kunsztu ich twórców. Bo whisky mieszana jest jak koniak, aby była znakomita, potrzebuje doświadczenia mistrza kupażowania (blend mastera) i dobrego materiału źródłowego, czyli dostępu do wyśmienitych beczek. Ale whisky mieszana, to także najtańsza kategoria na najniższych półkach massmarketowych. Dlatego tak trudno ją ocenić. To trochę jakby wystawić w tej samej kategorii piękne Porsche i rozklekotaną Ładę. To samochód i to samochód. Opowiadam o historii blended i o ważnych markach, ale tak naprawdę to jest po prostu opowieść o whisky. W porządku, czasami gorszej, czasami lepszej, ale uwierzcie mi, nie tylko single malts warte są zainteresowania!

30 kwiecień 2022 o godz. 17:53

Polskie debiuty alkoholowe 2021 roku (2022)

Debiuty-2021

W 2021 roku na rynku pojawiło się ok. 600 nowych polskich wódek i innych wyrobów spirytusowych. Trudno w to uwierzyć i nawet bywalec specjalistycznych sklepów nie mógł tego dostrzec, że liczba nowych marek na rynku praktycznie podwoiła się w stosunku do 2020 roku. Publikacja zbiera i omawia wszystkie rynkowe nowości wraz z oceną jakościową w układzie: aromat / smak / finisz / całkowite wrażenie oraz z osobną oceną stosunku jakości do ceny. Wszystkie opisy i oceny mają charakter indywidualny, oparte są na sensoryce autora.

escort bayan trabzon escort bayan yalova escort bayan edirne escort bayan manisa bursa görükle escort