Z dużym opóźnieniem zapoznałem się z książkami Stiega Larssona, nie mając wcześniej czasu na te ogromne tomiszcza. Czytając, zastanawiałem się nad fenomenem powieści, saga „Millenium” to przecież jeden z największych bestsellerów ubiegłego roku. Nie jest to kryminalne mistrzostwo, Larsson zbyt długo wprowadza w akcję, ta zaś rzadko trzyma czytelnika w napięciu. Są tu ewidentne dłużyzny, powtórzenia, a zdarzają się nawet nielogiczności. Ale wszelkie niedociągnięcia bledną przy postaci bohaterki sagi, młodej i obdarzonej niecodzienną urodą, Lisbeth Salander. Mam wrażenie, że od czasów Anny Kareniny literatura nie miała tak pełnokrwistej postaci kobiecej. Salander ma charakter, ma swoje mroki i tajemnice, dziwną moralność, jest gwałtowna, niebywale inteligentna, a jednocześnie aspołeczna, nie potrafi kochać, nie potrafi się przyjaźnić, za to potrafi nienawidzić i walczyć o swoje. Bezpruderyjna, seksowna, zbuntowana. Jej ciało dziewczynki pokrywają tatuaże, na twarzy piercing, w torebce młotek do rozbijania męskich głów. Bohaterka iście cyberpunkowa, niczym Lara Croft z gry komputerowej, tyle że o znacznie bogatszym wnętrzu. Myślę, że to za postać Lisbeth Salander czytelnicy tak polubili prozę szwedzkiego pisarza.

Prosto z Fest Pod Parou pojechałem do Środy Wielkopolskiej, na drugi dzień imprezy Środa Rock Festival, gdzie wspólnie z Piotrem Stróżyńskim (i przeszkadzającym co chwila Patyczakem) miałem spotkanie autorskie - w przerwie między występem Acapulco a Brudnymi Dziećmi Sida. Piękna pogoda, jezioro, okazja spotkania przyjaciół, okazja poznania czytelników - bardzo sympatyczna impreza. Po Patyczak Show udaliśmy się konsumować browary nad jeziorkiem, a gdy komary zaczęły dokuczać nadmiernie przenieśliśmy sie do mieszkania Piotra z imprezą... i tak już zostało. Obudziłem się na jego kanapie z lękiem kacowym, bo mój mózg nie lubi gdy się go traktuje w sposób bezwzględny spirytualiami przez kilka dni. Wklejam wam fotki ze Środy i nagrania - jak czytam na scenie i jak Patyczak drze mordę w krzakach.

To teraz obiecana krótka relacja z Pardubickiego Kraju, regionu Czech, w którym byłem ostatnio w związku z Fest Pod Parou.
Pardubice, stolica regionu, który graniczy z Polską, leżą nad Rzeką Łabą. Główną atrakcją jest tu przestronny zamek z ogromnymi ogrodami otoczonymi wysokim białym murem (ogrody jednak są zaniedbane). W zamku jest kilka sal wystawowych - stare pocztówki, szkło, oręż, coś tam jeszcze i całkiem ciekawa wystawa poświęcona lotnictwu, generalnie mydło i powidło. Warto zobaczyć XVI wieczny Kościół Zwiastowania NMP i posiedzieć w jednej z knajpek przy głównym placu, na którym stoi ogromny ratusz z XIX wieku oraz liczne znacznie starsze kamieniczki barokowe i renesansowe. Stare miasto jest bardzo ładne, brukowane ulice, zwarta zabudowa, brak szpecących wstawek socrealistycznych, tak częstych w naszej części Europy.
Mieszkałem trzy dni w mieście Moravská Třebová pod którym odbywał się festiwal. Miasteczko zaskakująco ładne, tu też są brukowane uliczki, zadbana starówka, a przede wszystkim wspaniały renesansowy pałac (zasłużenie uważany za perłę renesansu). Z czasów świetności, kiedy Moravská Třebová nazywana była Morawskimi Atenami pozostało wciąż wiele.
W okolicy jest sporo ruin zamków, z których najciekawsze są ruiny Zamku Svojanov z XIII wieku, z masywną kamienną wieżą Hláska - dostępny do zwiedzania. Inne ciekawostki to m.in. Staré Město, miejscowość, w której jest aeroklub, niemal codziennie organizowane są pokazy lotnicze, jak się dobrze trafi to nawet samolotów z I wojny swiatopwej, a poza tym można za opłatą polatać (nie skorzystałem bo się bałem). Jako jedna z atrakcji regionu wymieniane jest muzeum przemysłu w Mladějov na Moravě... Cóż może nie jest to atrakcja, ale z pewnością osobliwość, eksponowane są bowiem stare zardzewiałe maszyny, rozpadajace sie graty samochodów itp. Raczej nazwałbym to "muzeum rdzy", niż przemysłu, no ale może idea jest taka, żeby pokazać jak przemysł podupadł.
Tyle zdążyłem zobaczyć, no może jeszcze kilka mniej ciekawych miejsc, ale wiele mi pozostało jeszcze do obejrzenia w przyszłym roku, przy okazji kolejnego Fest Pod Parou.

W dniach 19-21 sierpnia pod miasteczkiem Moravska Trebova w Czechach odbyła się ósma już edycja festiwalu punkowego Fest Pod Parou. Zestaw kapel był imponujący - czołówka sceny czeskiej plus zagraniczne gwiazdy, m.in. Adicts, Toy Dolls, Anti Nowhere League, Vice Squad, Argies. Trzy dni punk rocka od rana do nocy, łącznie kilkadziesiąt zespołów, kilkanaście tysięcy ludzi, kilkaset tysięcy wypitych kufli piwa Gambrinus...
Jak to na festiwalach w Czechach - policja się nie interesowała i nie przeszkadzała w zabawie, ochroniarze uprzejmi, wnosić na koncert możesz, co zechcesz - własny alkohol, skóry, ćwieki itp., pewnie nawet kałasznikowa można by wnieść, bo nikt niczego nie sprawdzał poza karnetem (600 koron, tj. jakieś 100 zł za 3 dni zabawy). Masa kramików dystrybutorów alternatywnych gadżetów i płyt (w tym kilka stoisk z Polski), w sprzedaży piwo, wino, wódka, fernet, zelenka, rum itp w przystepnych cenach (piwo po 25 koron), oczywiście wszędzie można chodzić z alkoholem, żadnych stref dla pijących jak u nas, młodzież ujarana maksymalnie, dym marihuany unosi się nad polem, gdzie odbywa się festiwal, zero agresji, maksimum tolerancji i zabawy.
Organizacyjnie trochę chujowo. Ściągnęli pierwszej klasy zespoły, ale toy-toye ustawili przy scenie, przez trzy dni nie wypróżniali, gówna się wylały, smród był taki, że zespoły rozstawiały sobie wiatraczki żeby mieć czym oddychać... publiczność takiego komfortu nie miała. Nikt nie zbierał pustych plastikowych kubków od piwa, przez co ostatniego dnia ziemia była usłana tym śmieciem. Pomoc medyczna generalnie miała w dupie, że młodzi ludzie leżą nieprzytomni w upale, a niestety "zgonów" nie brakowało. Czesi palą cholernie mocną trawę, mi wystarczy jedno głębokie buchnięcie i mózg zaczyna pracować całkiem inaczej, a oni tego jarają kilogramy. Mam taką refleksję, że niestety nasi czescy młodzi koledzy roślinnieją i czarno a nie zielono widzę ich przyszłość. Patrząc na spustoszenie, jakie na tym festiwalu powodowało zioło, zaczynam mieć wątpliwość czy legalizacja marihuany jest właśnie tym, co popieram. Swoją drogą czeska "traviczka" jest chyba najmocniejsza w Europie, wyhodowali jakieś super-paskudstwo. Wracając do organizacji, to pole namiotowe było syfne, dobrze, że nie brakowało zimnej wody do przemycia się i picia (upały). Za to mieszkańcy miasteczka niezwykle mili, no i naprawdę pełny szacunek dla rozsądku policji, która ani razu nie psuła zabawy (pewnie też dlatego było tak kulturalnie i spokojnie).
Muzycznie - bardzo dobrze, szkoda tylko, że była jedna scena, no i poślizgi dochodziły do 45 minut, co w Czechach jest rzadkością, zwykle zespoły wychodzą bardzo punktualnie. Dla mnie największym odkryciem tego festiwalu jest... Toy Dolls, bo nigdy ich nie lubiłem, a tu cholera okazało się, że na scenie są rewelacyjni. Oczywiście nic nie przebije występu Adicts, szkoda, że mi się skończyła bateria i nie mogłem nagrać całości. Występy Adicts to wielki i kosztowny show, przedstawienie iluzjonisty, Clockwork Orange orgy :), a Keith "Monkey" Warren ze swoimi popisami jest bezbłędny - z ust wyciaga metry serpentyny, a z rękawów sypie konfetti. Jak zwykle świetny był Vice Squad, rewelacyjne Argies. Do odkryć zaliczyłbym jeszcze czeskich weteranów punk rocka - SPS. Rozczarował mnie natomiast Zeměžluč, bardzo lubię ten zespół, a tymczasem występ był marny.
Festiwal bardzo męczący, na Adictsach, trzeciego dnia w nocy, ledwie trzymałem się na nogach (i to wcale nie z opilstwa i ujarania)... a następnego dnia jechałem na kolejną imprezę w Środzie Wielkopolskiej, o której przy okazji napiszę, może też napiszę o Pardubicach i okolicach, bo festiwal festiwalem, a ja nie omieszkałem zrobić sobie wycieczkę po regionie.
Poniżej trochę fotek i fragmenty wideo z najciekawszych koncertów, z czasem wrzucę tego więcej na YouTube (jakość czasem kiepska, ale kręciłem filmiki w młynie pogo pod sceną).

Może to nie koniecznie ciekawe dla czytelników tej strony... ale, kto wie? Otóż od przyszłego roku będziemy mieli 5% podatku VAT doliczanego do ceny książki. Podatek jest o tyle paskudny, że doliczany jest na każdym etapie sprzedaży, czyli wydawca naliczy 5% hurtownikowi, hurtownik kolejne 5% detaliście, detalista 5% czytelnikowi czy bibliotekarzowi. Może być tak, że książka, która dotąd kosztowała 20 zł, teraz będzie kosztować ok. 22,25 zł bo te podatki się niefortunnie będą składać na niekorzyść czytelnika. Obawiam się też strasznego chaosu na początku roku, wielkich zwrotów z księgarń i Empików książek, które były wprowadzone do detalu ze starą stawką VAT (0%).
Tych 5% VAT jednak już raczej nie unikniemy, jako Przewodniczący Sekcji Publikacji Elektronicznych Polskiej Izby Książki wysłałem jednak dziś do ministra finansów Jacka Rostowskiego pismo, w którym protestuję przeciwko zróżnicowaniu stawek podatku VAT między e-bookiem dystrybuowanym przez Internet a innymi formami książki.
Jak was to interesuje, to list załączam poniżej.

Zarzutów pod adresem prozy angielskiej pisarki zebrało by się sporo. Fabuła zbyt przewidywalna, drażniące zacięcie publicystyczne i epatowanie wiedzą z pogranicza nauki i techniki, dialogi zredukowane niemal do równoważników zdań. Czyta się to opornie, bo akcja rwie się, wątki ucinają, bohaterowie nie dopowiadają myśli, czas i miejsce zwykle są wymieszane a chronologia zaburzona.
A jednak każda powieść Jeanette Winterson jest urzekająca i na swój sposób niezwykła.
Niezwykła, gdyż autorka lubi eksperymentować nie tylko z językiem, strukturą zdań, ale też z czasoprzestrzenią. Każda z jej powieści jest bardzo współczesna, bo Winterson pisze o uczuciach, a reszta to tylko scenografie dla emocji, jednak jakże dziwne to scenografie – równie często osadzone w odległej historii, jak i w scenerii science-fiction (choćby poprzednia powieść „Kamienni bogowie”).
Urzekająca bo przesycona emocjonalnym napięciem. Erotycznym i intelektualnym. To stały element, bohaterowie naznaczeni bagażem doświadczeń z lat dojrzewania, przepełnieni lękiem, a jednocześnie niezwykle spragnieni ciepła. Nieufni, ale ulegli. Wystraszeni lecz zarazem gotowi do ostatecznych poświęceń, w tym śmierci jak choćby w „Dyskretnych symetriach”. Emocje ujarzmiane są jednak przez instynkt lub przez rozum.
„Nie panuję nad swoimi emocjami, dopóki ich nie przemyślę. Nie boję się odczuwania w ogóle, tylko odczuwania bezmyślnego. Nie chcę utonąć. Moja głowa to koło ratunkowe serca” – wyznaje Alice, bohaterka najnowszej powieści.
Sama fabuła jest banalna – miłosny trójkąt, żonaty mężczyzna uwodzi młodszą kobietę, kochanka pisze list do żony, spotykają się, a potem same w sobie zakochują – wątki homoseksualne występują we wszystkich książkach Winterson, ona sama od lat żyje w związkach z kobietami – i trzeba przyznać, pisze o tych relacjach z intymna delikatnością, jest to bliskość fizyczna, ale pełna ciepła i miłości.
A o czym poza emocjami jest nowa powieść? O względności czasu i o umieraniu („Cóż takiego kryje w sobie człowiek? Umarłych. Czas”), a także o pozornej wartości wiedzy (para bohaterów to fizycy, zaś zdradzana żona jest artystką). „W Torze hebrajskie słowo wiedzieć” – przypomina Winterson – „nie dotyczy faktów lecz powiązań. Wiedza nie jest przechowywana, tylko przekazywana”. I w innym miejscu: „Cóż począć z głupotą ludzkości w czasach, gdy fizyka dowodzi inteligencji wszechświata? To odnosi się również do mnie. Wiem, że Ziemia nie jest płaska, ale moje stopy owszem”.
Przyznam, że widzenia świata Jeanette Winterson jest mi nie tylko bliskie, ale też pozwala czasem dojrzeć więcej – jej oczami. A to już wystarczająco dużo by wybaczyć wszystkie ułomności tej prozy.

Wracałem również przez Lubekę (spałem u dwóch szalonych pań w wiosce Eckhorst pod Lubeką – matki i córki, obydwu niesamowicie grubych, prowadziły mały wyszynk – po niemiecku spelunke – a nad knajpką pokoje dla ululanych gości), potem zjechałem jednak w dół, w kierunku stolicy Meklemburgii – miasta Schwerin. Przed Schwerin zajechałem jeszcze do Gadebusch, gdzie jest najstarszy kościół na Meklemburgii, ze wspaniałym romańskim sklepieniem, obok jest ładny ratusz, ulice brukowane, a i zameczek jest w mieście. Schwerin nie przypadkiem jest stolicą landu (choć pretensje rościł sobie dużo brzydszy Rostock), jest tu bajkowy zamek  książąt Meklemburskich, przypominający bawarski zamek Ludwika Szalonego, zbudowany w XIX wieku, miesza style architektoniczne – strzelisty neogotyk, renesans, wieżyczki, rzeźby, cudowny ogród ze sztuczną grotą, oranżerie, tarasy widokowe, a całość otoczona wodą bo zamczysko jest na wyspie na jeziorze Schwerin. Wewnątrz zamku jest muzeum a także kościół oraz niedostępne dla zwiedzających pomieszczenia dla urzędników Langtagu – tu bowiem mieści się Parlament Meklemburgii-Pomorza Przedniego.
Zachwycony potęgą kiczu zamku Schwerin pomknąłem autostradą (niemal do każdej wsi dojechać można w Niemczech autostradą) na Rugię – największą z niemieckich wysp. Wjeżdża się gigantycznym (2,4 km długości) mostem łączącym Rugię z miastem Stralsund, o którym pisałem w pierwszej kartce. Pomknąłem (już nie autostradą) przede wszystkim na Półwysep Arkona, gdzie są białe klify, a także do miasteczka portowego Sassnitz, skąd opłynąłem stateczkiem część wyspy, a przy okazji zwiedziłem okręt podwodny Otus i muzeum żeglugi, no i jeszcze kilka sennych miasteczek. Spałem u jednego wesołego Szwaba w ogródku, gdzie pozwolił mi rozbić namiot, bo okazało się, że na Arkonie jest plac… tylko dla kamperów. W temacie Rugia dodam jeszcze, że specjalnością regionu jest rokitnik, zdawałoby się, że roślina ozdobna, a oni z tego robią nie tylko dżemy, ale też wspaniałe nalewki, likiery i kremy (czasem z dodatkiem owoców, odmian tych alkoholi jest tyle, że można dostać oczopląsu). To się tu nazywa Sanddorn i te likiery są cholernie dobre, słodko-kwaśne.
Końcówka mojego pobytu w Niemczech to Wyspa Uznam (dzielona z Polską – połączenie promowe w Świnoujściu). Tu zwiedziłem niezwykły kompleks Peenemunde, dawne zakłady doświadczalne, gdzie opracowywano silniki rakietowe i m.in. rakiety V1 i V2, które w 1945 roku bombardowały m.in. Londyn. Bardzo ciekawe muzeum, pokazuje historię rakiet przed 1945 rokiem i po, a także losy niemieckich konstruktorów, którzy po wojnie pracować musieli dla Aliantów (w tym kilkuset wywieziono w głąb ZSRR). Ekspozycja ulokowana jest w dawnej elektrowni, która jest największym zabytkiem technicznym Meklemburgii. Można też oglądać w skali 1:1 modele rakiet V1 i V2 oraz zwiedzić okręt o napędzie atomowym.
Ostatni bratkartofel w Heringsdorfie i promem w Świnoujściu wjechałem na Wyspę Wolin by załapać się jeszcze na ostatnie godziny XVI Festiwalu Słowian i Wikingów.
I wróciłem do Warszawy ze smutną refleksją, że spędziłem dwa tygodnie nad morzem a ani razu do morza nie wszedłem bo marznąć nie chciałem.

Półwysep Jutlandzki dzielony jest pomiędzy Danie i Niemcy i przez wieki ziemie te przechodziły z rak do rąk, stąd liczne mniejszości po obydwu stronach granic, poplątanie architektoniczne i wspólne upodobania (np. w duńskiej części do likierów ziołowych, a w niemieckiej do akvavitu). Przed dziesięcioma wiekami Jutlandia była w rękach Wikingów, stąd też po obydwu stronach granic bardzo ciekawe pozostałości po tej interesującej kulturze ludzi morza. Jutlandia z jednej strony opływana jest przez Morze Północne, z drugiej przez Bałtyk, a w okolicy Skagen morza te się spotykają.
Część Jutlandii opisałem w poprzedniej kartce, gdyż ciągnie się ona aż od Hamburga, czyli na terenie półwyspu leżą opisywane w poprzedniej kartce miasta Szlezwiku-Holsztynu. Teraz chcę napisać o północnej części, należącej do Danii. Pierwszą noc na terenie Danii spędziłem w małej przygranicznej miejscowości Krusa, stąd pojechałem daleko na północ do Aalborga, miasta znanego m.in. z produkcji wspomnianego już akvavitu, czyli mocnego alkoholu, o którym nie omieszkam napisać w Leksykonie Dziwnych Alkoholi. Miasto jest bardzo ładne, z nowoczesnym portem, ale z licznymi renesansowymi kamienicami, z których najpiękniejszy jest czterokondygnacyjny dom Jensa Banga z 1624 roku, najstarszy renesansowy budynek Skandynawii. Na parterze jest wspaniale urządzona apteka – kamienice łatwo znaleźć gdyż jest na prz4eciwko biura informacji turystycznej. Jest tu też biała ceglana katedra św. Budolfii (sprawdźcie sobie w Wikipedii co to za jedna), z jej wieży co godzina wygrywana jest melodia z „Czarodziejskiego fletu” Mozarta. Jest też niewielki zameczek.
Aalborg to miasto nad Limfjordem, fiordem który wdziera się w Półwysem Jutlandzki, a właściwie rozdziela go na liczne wyspy, łączy Bałtyk z Morzem Północnym. Przejechałem samochodem wzdłuż Limfjordu, od morza do morza, śliczną trasą, z plażami, malowniczymi wioskami, polami pełnymi słoneczników, urokliwymi białymi kościółkami, starymi młynami i wiatrakami, a przede wszystkim wzdłuż fiordu. Są tu też mniej urocze miejsca – przede wszystkim dawne hitlerowskie bunkry i umocnienia z 1940 roku. Pojechałem na Wyspę Mors, a potem na maleńką Wysepkę Fur. W Danii można rozbijać się na dziko, ale na Fur (płynie się promem) jest niewielki kemping. Urocze miejsce z białymi klifami zbudowanymi z lekkich jak styropian skał, których odłamki potrafią unosić się na morskich falach – zrobione są ze skamieniałych alg. W małym muzeum w wiosce Nederby na Fur można oglądać sposoby wykorzystywania tych skał (m.in. jako żwirek dla kotów). Ciekawostka, że ta maleńka wysepka ma własny browar i aż siedem gatunków piwa!
Po objechaniu Limfjordu, co zajęło mi ponad jeden dzień, pojechałem do Arhus. To także miasto nad morzem (spałem na kempingu pod Arhus), a jego największą atrakcją jest niebywały wprost skansen miejski – rekonstrukcja kilkudziesięciu dawnych domów, z różnych epok. Do każdego można wejść, wnętrza odtworzono z wielką dbałością, po skansenie chodzą ludzie w strojach z epoki, jeżdżą bryczki, można spróbować dawnych nalewek, wypieków itd. Spędziłem tam cztery godziny i nie miałem dość. Poza tym w Arhus jest m.in. muzeum Wikingów oraz… muzeum kobiet, bardzo ciekawe, prezentujące np. podpaski sprzed stu lat, pierwsze tampony itp.
W Arhus byłem w doskonałej restauracji serwującej owoce morza (w większości Bałtyckiego) – dostałem półmisek z krabami, ostrygami, małżami i mulami, ślimakami, krewetkami, rakami, homarami… Prawdziwa morska uczta, nie tania niestety.
Kolejnego dnia zwiedziłem wielkie muzeum i skansem Wikingów w Moesgardzie. Tu można obejrzeć m.in. świetnie zachowane w torfie zwłoki Człowieka z Grauballe (sprzed 2000 lat), ich historia jest na tyle ciekawa, że może kiedyś napiszę o nim książkę (a może nie), poczytajcie sobie o nim w Internecie, bo ja i tak nadmiernie już się rozpisałem.
I jeszcze słówko o cenach. Otóż Dania jest kosmicznie droga! Noc na kempingu 40-50 euro!!! Piwo w sklepie 12-15 zł, o cenach w knajpach lepiej nie mówić. Poza tym na północy Jutlandii jest zimno i wietrznie, toteż wracałem do Niemiec bez żalu.

Lubeka jest najpiękniejszym z miast Szelzwiku-Holsztynu, ale jego stolicą jest portowa Kilonia, miasto nowoczesne i brzydkie, ulokowane nad Zatoką Kilońską, sam port zaś łączy Morze Północne z Bałtykiem poprzez sztucznie stworzony - głównie dla celów wojennych przez hitlerowców - ogromny Kanał Kiloński, nad którym wznoszą się nieprawdopodobnie wysokie mosty, pozwalające przepływać pod nimi oceanicznym statkom. Jest tu dość ciekawe Muzeum Morskie, katedra, kilka ładnych kamienic, równie wielki co obrzydliwy ratusz, a poza tym sklepy, banki i ruchliwe ulice. Przy Lubece Kilonia wygląda jak Pruszcz Gdański przy Gdańsku, tyle że znacznie bogatszy Pruszcz Gdański.
Nieopodal Kilonii jest wspaniały skansen i muzeum poświęcone Wikingom - Haithabu, które leży w miejscu gdzie w wiekach X-XIII było potężne miasto Wikingów. Niemieckie muzea są znakomicie zaaranżowane - multimedialne prezentacje, podświetlane gabloty, efekty dźwiękowe, dobrze opisane eksponaty, dodatkowe materiały edukacyjne - najczęściej też multimedialne, absolutny mega wypas i to dotyczy - w mniejszej skali - także prowincjonalnych muzeów. A i bilety nie takie drogie (sam wchodzę wszędzie za darmo na legitymację prasową). Przed muzeum Haithabu pasło sie jakies dziwne coś... może z czasów Wikingów (?). Załączam fotkę - nie znam się na zwierzętach zbyt dobrze, ale to wygląda na krzyżówkę krowy i owcy, duże jak krowa, wełniaste jak owca.
Z Haithabu pojechałem do Schleswig, dziś prowincjonalnego miasta, ale o wielowiekowej historii. W samym mieście jest ładny kościół i przyjemny, spokojny port, ale największą tutejszą atrakcją jest zamek Gottorf. Można w nim spędzić cały dzień. To olbrzymi kompleks muzealny, przedstawiający mydło i powidło, ale też prawdziwe arcydzieła, np. jest cała sala z obrazami Kranacha. Można tu też oglądać zmumifikowane czarne zwłoki sprzed 2000 lat ludzi znalezionych na torfowiskach Jutlandii. Niesamowity jest klimat tej ekspozycji, bowiem wchodzi się do ciemnej sali, niemal nic nie widać, rozjaśnione są tylko jakby wnętrza grobowców, do których można zajrzeć. Brrr. Za zamkiem są wspaniałe kaskadowe ogrody, które można oglądać w ramach tego samego biletu, co zamek i muzeum.
Dalej pojechałem do Flensburga. To bardzo ładne miasto blisko granicy z Danią, pełne renesansowych i gotyckich kamienic, jednocześnie spokojne, trochę prowincjonalne, ale w dobrym znaczeniu. Flensburg ma znakomity browar, ale słynie przede wszystkim z produkcji rumu, nic zatem dziwnego, że wszędzie pełno jest piwniczek oferujących lokalny rum (akurat nie lubię rumu, więc trudno mi docenić smak przesiąknięty dębowymi beczkami, w przygranicznej knajpce przetestowałem jednak wiele innych destylatów, które z czasem opiszę i skataloguję).
Niestety, nie pojechałem na Wyspę Sylt, nad Morzem Północnym, nie wszystko da się zobaczyć. W Szlezwiku-Holsztynie zahaczyłem jeszcze o Bad Segeberg, gdzie trwał akurat festiwal twórczości Karola Maya, a właściwie wielki festyn z udziałem przebierańców za Indian, uciekłem jednak bo tłumy mnie zraziły. W miasteczku Tarp jest bardzo ładny wiatrak. Wiele więcej nie widziałem.
I jeszcze słowo o kempingach, bo podróżuję sobie z namiotem. Nie są bardzo drogie - ceny zazwyczaj wynoszą 10 euro za namiot + 5 euro za osobę, czasem też coś za samochód, ale nie zawsze. Standard jest jednak wszędzie luksusowy - czyste kible, kulturalne knajpki, cisza, równe place, ciepła woda pod prysznicem, jakieś place zabaw dla dzieci, osobne łazienki "rodzinne", kuchnie z lodówkami, kuchenkami mikrofalowymi i czajnikami elektrycznymi do użytku ogólnego, bardzo miła obsługa... Szok cywilizacyjny w porównaniu z Polską.
Następna kartka będzie z należącej do Danii części półwyspu Jutlandzkiego. 

Lubeka to chyba najładniejsze nadbałtyckie miasto, ładniejsze niż: Gdańsk, Ryga, Tallin, Kopenhaga, Sztokholm czy Helsinki. Gotyk i renesans, przepych, ale w dobrym guście, portowy zgiełk, a jednocześnie spokój prowincji, miasta, które nie ma politycznych ambicji, oddając władzę landu znacznie skromniejszej Kilonii.
Kościół Mariacki w Lubece z XIII wieku ma najwyższe nad Bałtykiem ceglane sklepienie - nawa główna ma 38,5 m wysokości, a dwie bliźniacze wieże po 125 metrów. Większość kościołów w tej części Niemiec było wzorowanych na lubeckim Sankt Marien. Dalej mamy wspaniały gotycki ratusz, ogromny, udostępniany do zwiedzania (niestety z nudnym przewodnikiem). Na przeciwko ratusza jest sklep Niedereggera - najstarszy sklep z marzepanem, założony przez Johanna Georga Niedereggera na początku XIX wieku. Marzepanowe wyroby w ogóle są specjalnością Lubeki - marzepanowy likier opiszę w wolnej chwili w leksykonie dziwnych alkoholi, jest znakomity! (piłem dwa rodzaje).
Masa gotyckich kościołów. Co uderza, to sposób przedstawiania śmierci na rzeźbach w wielu niemieckich kościołach - niezwykle realistyczne kościotrupy, przerażające czaszki uśmiechające się do przechodzących, śmierć z kosą straszy kościstymi dłońmi.
Imponuje miejska brama Holstentor nad rzeką, która przedziela miasto na pół, u nabrzeża jest wiele tajemniczych wąskich podwórek i liczących 200-300 lat, a i starszych, pochylonych kamieniczek.
Na pewno warto odwiedzić Szpital św. Ducha, który jeszcze do 1970 roku był przytułkiem dla bezdomnych. Przerażają klaustrofobiczne cele dla ludzi przecież wolnych, choć przez biedę czy chorobę odizolowanych od społeczeństwa. Straszny przykład zamykania nędzy, aby uspokoić sumienia bogatych patrycjuszy wznoszących coraz to świetniejsze i droższe świątynie. Dla mnie w Lubece dwa ważne miejsca to dom Buddenbrooków, obecnie muzeum Tomasza Manna, mieszkała tam rodzina pisarza i on sam do 1891 roku. A jeszcze ważniejszy - dom Guntera Grassa, mojego ulubionego pisarza. Można tam oglądać grafiki i akwarele, rzeźby (można też kupić oryginalne odlewy rzeźb Noblisty - ceny od 1200 euro za szczurzycę do nawet 14 tys. euro). Jest ekspozycja poświęcona związkom Grassa z Polską, a szczególnie z Gdańskiem, a wszystkie materiały podpisane są także po polsku.
Niedaleko domu Grassa jest restauracja rybna - Der Butt (Turbot), nawiązująca nie tylko nazwą, ale i logotypem (grafika Grassa) do jego słynnej powieści. Oczywiście zjadłem tam płastugę. A z ciekawostek kulinarnych, to nie można nie wspomnieć o dziesiątkach sposobów wykorzystania ziemniaka (kartofla!) przez Niemców. W Lubece znalazłem Kartoffel Keller - knajpa w podziemiach Szpitala św. Ducha, a w karcie coś ze 100 potraw z kartofla - od zup po desery.
Rozpisałem się o Lubece, ale jest naprawdę niesamowita.

Już kolejny dzień jestem w podróży po Meklemburgii, czyli wybrzeżu dawnego DDR. Właśnie kilka godzin temu przekroczyłem dawną granicę DDR i RFN, śpię pod Lubeką, jednym z najwspanialszych miast hanseatyckich. Niemieckie wybrzeże Bałtyku jest zaskakująco bogate w zabytki, pomimo zniszczeń II wojny i lat rabunkowej gospodarki NRD, kiedy m.in. burzono kościoły (do kuriozów można zaliczyć np. mieszkania komunalne wbudowane w gotycki dach jednego z kościołów w Rostocku czy "największą ruinę NRD", czyli kościół Świetego Grzegorza w Wismarze - obecnie już w znacznym stopniu kościół zrekonstruowano, za to kilkaset metrów obok jest monumentelna gotycka wieża kościołu Mariackiego, którego resztę w latach 60. XX wieku wysadzono).
Zdumiewa ogrom tych kościołów, wieże sięgające 100 metrów, przysadziste nawy główne, wspaniałe sklepienia, nawet pozostałości po freskach budzą podziw. Widać bogactwo tych nadmorskich miast kupieckich - wspaniałe gotyckie kamienice, ogromne gmachy ratuszy, wielkie spichlerze, rozbudowany system portów, piękne gotyckie, barokowe, renesansowe bramy prowadzące do starych obszarów miast. Powiedzmy sobie szczerze, taki Stralsund, który nawet nie jest na liście dziedzictwa kulturowego UNESCO, w sumie prowincjonalne miasto, spokojnie może konkurować z Gdańskiem pod względem liczby zabytków.
Zaskoczyła mnie spokojna atmosfera w knajpach, właśnie jest sobota i wcale nie ma powszechnego pijaństwa... tzn. pije się, ale wcale nie biesiadnie, bardziej kameralnie niż w Bawarii czy choćby w Berlinie, Hamburgu czy Frankfurcie. Może lata komunizmu sprawiły, że ludzie są bardziej stonowani, mniej skłonni do zabawy i manifestowania radości.
Alkohole w wolnej chwili opiszę w Leksykonie Dziwnych Alkoholi, z piw polecam przede wszystkim erdingera, jedno z wielu weissbier, czyli piw pszenicznych.
Co mnie jeszcze dziwi? Masa sklepów "tematycznych", np. ogromny sklep tylko z musztardami, albo sklep tylko z żelkami, albo tylko z grzybami... Szaleństwo nadmiaru wyboru, można dostać oczopląsu.
No i morze - zimne, plaże brzydsze niż u nas, ale wcale nie ma dużo ludzi, można poza kurortami znaleźć ciche i spokojne miejsca, choćby w Zatoce Lubeckiej. W Stralsund jest ogromne oceanarium, nie prezentuje jednak fauny oceanów lecz Morza Bałtyckiego i Północnego. Byłem zaskoczony, że nasz Bałtyk jest tak bogaty - koniki morskie, kałamarnice, płaszczki, wielkie kraby... E, z tymi konikami morskimi to musi jednak być ściema, wsadzili je do akwarium przez pomyłkę... Na marginesie jedyną fauną jaką sam widziałem w Bałtyku są setki meduz.

Łatwość wyszukiwania informacji, niwątpliwie wygodna, nieco mnie przeraża. Niczego nie musimy już zapamiętywać, wszystko możemy znaleźć w internecie, który staje się podstawowym zasobem wiedzy (nie licząc bibliotecznych repozytoriów). Nie trzeba czytać by sypać cytatami, kontekstami, z lekkością wymieniać tytuły dzieł, których się nie czytało i szafować nazwiskami autorów, których się nie potrafi wymówić. Łatwość wyszukiwania informacji sprawia, że stajemy się pozornymi erudytami, bo kto ma trochę oleju w głowie, ten bez trudu będzie poruszał się po zasobach historii, kultury, sztuki, nawet techniki - korzystając jednakże nie z własnej wiedzy, a z przetworzonych omówień, internetowych recenzji, z wyrwanych z kontekstu wiki-cytatów itp. Tyleż fascynująca jest przygoda z hiperświatem zasobów kultury, co niebezpieczna. Bo co się stanie z naszą pamięcią? Obawiam się, że ta z radością uda się na wakacje - skoro nie trzeba zapamiętywać, bo łatwo znaleźć, to mózg szybko się rozleniwi. Pamięć zastąpią karty pamięci, internet, cyfrowe aparaty, kamery, dyktafony, cyfrowe notesy, Google, Picassa, Flickr, YouTube bedą naszymi repozytoriami w niedalekiej przyszłości. I kiedy ktoś odetnie prąd, pozostaniemy przerażająco bezradni intelektualnie, odarci z naszej cyfrowej erudycji.
A najgorsze jest to, że nie ma już od tego odwrotu, bo skoro można szybciej i łatwiej, to przeciez nikt z dobrodziejstw wyszukiwania nie zrezygnuje...

Kolejna z wydanych niedawno płyt, o których zbieram się napisać - debiutancki krążek z mocnym brzmieniem z Białej Podlaskiej. Life Scars to trzy dziewczyny + perkusista, skład częściowo pokrywa się z innym projektem punkowym z Białej Podlaskiej - zespołem Czas Złamać Prawo. W obydwu przypadkach o ekspresyjnej sile utworów decyduje kobiecy wokal, mocny, wyrażający uczucia poprzez krzyk. Life Scars równie dobrze wypadają na płycie, co na koncertach, sądzę, że to może być jedno z muzycznych odkryć sceny H/C.
Aha i z przyjemnością informuję, że płyta Life Scars jest w ofercie distro Jirafa Roja.

Ukazała się nowa książka laureata nagrody Nobla, J.M.G. Le Clezio, pt. "Meksykański sen".
Książka na poły antropologiczna, na poły filozoficzna, mocno osadzona w kulturze i historii Mezoameryki, czyli dzisiejszego Meksyku, z zamierzenia ma pokazywać barbarzyństwo białego człowieka, który zniszczył wielkie cywilizacje, wyplenił ich religie i tradycje, narzucając własną wiarę i własną moralność, a jednocześnie gwałcąc, paląc i rabując. Ma rację Le Clezio, gdy pisze o europejskiej gorączce złota, która była jedną z głównych inspiracji podboju nowego lądu, choć nie tylko przecież, bo kto wie czy nie równie ważna była żądza sławy, a przecież i ciekawość. Szkoda, że efektem tej ciekawości nie było poznanie, Europa straciła niepowtarzalną szansę dowiedzenia się jak rozwinęła się alternatywna cywilizacja, z którą przez wieki nie miała kontaktu. Jak myśleli tamci ludzie, jakie mieli osiągnięcia. Niestety, większość tajemnic Indianie zabrali ze sobą do grobów. Le Clezio ich bynajmniej nie odkrywa. Francuzki pisarz oskarża, ale nie tylko. Również zachwyca się tym, co po prekolumbijskich kulturach pozostało, także w warstwie mistycznej. Myśl indiańskiej Ameryki została – jak pisze Le Clezio – brutalnie przerwana, ale to, co jesteśmy w stanie odtworzyć, napawa inspiracją. Dziś wiemy, że kulturowy przepływ nastąpił w obydwie strony, tyle że Europie niczego siłą nie narzucono, wybierała, co chciała. Nie mamy pewności, czy to co najlepsze?

Zły jestem z powodu porażki Niemców. Tak zły, że nawet pisać o tym mi się nie chce, zwłaszcza że głowa boli po wczorajszym wieczorze. Pociesza mnie, że niedzielny finał dwóch żądnych pierwszego mistrzowskiego tytułu drużyn będzie interesującym widowiskiem. Kibicować będę Hiszpanii, ale bez entuzjazmu. Ktokolwiek wygra, Europa będzie miała piąty mistrzowski kraj, po Włochach, Niemczech, Anglii i Francji. Meczu o trzecie miejsce mogłoby w ogóle nie być, bo i Niemcy i Urugwaj zasługują na medal.

Wyniki ćwierćfinałów Mistrzostw Świata w RPA są dokładnie takie jak typowałem - w medalowej strefie znalazły się Holandia, Urugwaj, Niemcy i Hiszpania. Odpadły m.in. faworyzowane Brazylia i Argentyna, w dodatku Argentyna rozbita przez Niemców 4:0. Diego Maradona może wracać do narkotyków, kolejny raz okazał się być nadętym kretynem, który myśli, że zjadł wszystkie rozumy.
Te mistrzostwa stoją na zaskakująco wysokim poziomie. Chyba najlepszym obrazem sportowej zawziętości była postawa przegranych - Ghany i Paragwaju, obydwie drużyny przegrały tylko dlatego, że zabrakło im rutyny i cwaniactwa, no i może też trochę szczęścia, ale grały z Urugwajem (dwukrotny mistrz świata, fakt że w zamierzchłych czasach) i Hiszpanią (aktualny mistrz Europy) jak równy z równym.
Niemcy znów trafiają na trudnego przeciwnika - Hiszpanię. Miroslav Klose strzelił na tych mistrzostwach cztery gole, David Villa - pięć. Prawdopodobnie pomiędzy nimi rozstrzygnie się walka o tytuł króla strzelców tego Mundialu. Holandia powinna poradzić sobie ze zmęczonym Urugwajem, który i tak osiągnął już bardzo wiele. Finał Niemcy-Holandia typowałem od samego początku. Holendrzy z meczu na mecz są coraz mocniejsi - także psychicznie, z pewnością podbudowani sensacyjną wygraną z Brazylią.
Piłkarskie odkrycia tych mistrzostw to jak dla mnie Luis Suarez z Urugwaju i Mesut Oezil z reprezentacji Niemiec. Dream Team tych mistrzostw jak dla mnie to: Iker Casillas (Hiszpania) - Philipp Lahm (Niemcy), Gabriel Heinze (Argentyna), Ricardo Carvalho (Portugalia) - Mesut Oezil (Niemcy), Bastian Schweinsteiger (Niemcy), Andres Iniesta (Hiszpania), Wesley Sneijder (Holandia) - Diego Forlan (Urugwaj), Luis Suarez (Urugwaj) i David Villa (Hiszpania).

Moim małym szczęściem była by przegrana bufonów, znaczy się Makaroniarzy, mistrzów symulacji i teatralnych gestów, którzy swoim kabotyństwem psują przyjemność oglądania każdego Mundialu. Paragwaj zagrał świetnie, niewiele zabrakło, ale i tak utarli bufonom nosa remisując 1:1.