10 października 2009 o godz. 14:11

L’actualité high-tech de Pologne – Interviews

Na łamach francuskojęzycznego serwisu internetowego Cyberpolska, poświęconego nowinkom technologicznym z Polski, ukazała się rozmowa z Łukaszem Gołębiewskim na temat jego książek „Śmierć książki| No Future Book” i „Szerokopasmowa kultura”. Rozmawia Laurent Jerinte.

Ce mois-ci, l’invité de CyberPolska est M. Łukasz Gołębiewski, écrivain, journaliste, critique littéraire et éditeur récompensé par de nombreux prix littéraires.

Diplômé en journalisme de l’Université de Varsovie, M. Gołębiewski a travaillé pendant près de neuf ans comme journaliste pour le quotidien "Rzeczpospolita". Il est également le rédacteur en chef et l’éditeur de la revue littéraire "Le Livre" (Książka) et de "la Bibliothèque d’Analyse" (Biblioteka Analiz).

Spécialiste reconnu du secteur de l’édition en Pologne, il compte à son actif une quarantaine d’ouvrages dont certains ont été traduits en anglais et en allemand. Dans ses deux derniers livres "e-book – la culture haut-débit" (e-książka – szerokopasmowa kultura) et "La mort du livre" (śmierć książki), M. Gołębiewski livre ses réflexions sur l’avenir du métier de l’édition en Pologne et l’émergence de nouveaux modes de consommation de la culture induits par la "révolution du numérique".

CyberPolska : Comment définiriez vous les concepts de "révolution numérique" et de "culture numérique"?

La révolution numérique est une notion très large qui touche à différents domaines tels que l’informatique, la communication sur internet, la numérisation des contenus, le e-learning et bien d’autres sphères de notre vie. Elle a modifié en profondeur notre manière de faire des affaires, d’occuper notre temps libre, de communiquer avec les autres, de partager le savoir et même d’exprimer nos émotions. Cette révolution apporte en soi des changements irréversibles car le monde "numérique" ne sera plus jamais le même que le monde "analogique". La prise en compte de cette nouvelle réalité a des conséquences, tant sur le plan économique (il faut chercher de nouvelles sources de revenus, apprendre à vendre du contenu compilé sous forme de fichiers) que sur le plan éducatif (accès facilité à l’information, traducteurs en ligne, jeux en réseau,…). Tout ceci bouleverse, au final, les formes traditionnelles d’enseignement et notre approche de la culture en général.

Le terme de "culture numérique" est, quant à lui, associé à la diffusion massive des contenus parmi lesquels figurent les travaux de l’Open Source, l’idée d’un travail collaboratif mené au niveau mondial, le partage du savoir et des compétences, la participation à des sites communautaires, la création partagée des ressources du web (je pense notamment à Wikipedia et à l’ensemble des projets Wiki, mais aussi à Flickr, YouTube, Facebook et bien d’autres plateformes d’échange). La culture numérique se caractérise par une approche plus libérale des droits d’auteur et des brevets, sa vocation est d’encourager la continuité des échanges et la coopération, et non de défendre la propriété intellectuelle. Et c’est du reste le champs de bataille majeur sur lequel s’opposent le monde de l’analogique, marqué du sceau du Copyright, et le monde de la culture numérique qui porte sur ses étendards les mots freeware, open source, copyleft etc…
 
CyberPolska : Comment évaluez-vous le développement de la société de l’information et de l’économie numérique en Pologne?

Les Etats Unis sont les leaders incontestés du e-commerce mondial et des échanges numériques, pas tellement à cause de la Silicon Valley et de la présence des géants mondiaux de l’internet tels que Google, Amazon ou microsoft, mais plutôt en raison du nombre de locuteurs anglophones. L’Europe et sa riche culture, creuset d’une diversité linguistique exceptionnelle, restera fatalement en retrait de la révolution numérique et la Pologne n’y fera pas exception. Il est difficile en effet de capitaliser sur des idées novatrices en ayant un accès limité aux médias américains de référence ou en restant dans l’ombre des laboratoires américains les plus réputés.
 
La Pologne compte actuellement 40 millions d’habitants. C’est un marché important mais qui reste local, et non global. Le gouvernement consacre chaque année des sommes considérables à l’informatisation des écoles polonaises, en terme d’utilisateurs, nous ne sommes plus très loin de la France ou de l’Espagne mais s’agissant de l’économie numérique, cela reste une notion très théorique en Pologne. Évidemment, des e-marchands tels que "Merlin.pl" ou  "Empik.com" enregistrent des CA annuels de l’ordre de 30 à 50 millions d’euros et toutes les grandes revues polonaises possèdent désormais leur pendant électronique mais pour être sincère, on commence seulement à se poser la question sur la manière de vivre de ses ressources numériques.
 
Et puis tous voudraient que cette révolution survienne dans un futur aussi lointain que possible. Or moi j’affirme que ces changements sont déjà à notre porte et qu’ils vont survenir à un rythme très élevé : si les entreprises polonaises ne se sont pas préparées à tirer profit de la numérisation, ce sont les multinationales étrangères qui le feront à leur place. D’ailleurs on trouve déjà  neuf sociétés à capitaux étrangers parmi les dix plus grandes maisons d’édition en Pologne.

CyberPolska : L’un de vos derniers ouvrages s’intitule "la mort du livre" ("śmierć książki" en polonais). C’est plutôt un titre provocateur mais est-ce que cela signifie pour autant que le livre n’a pas d’avenir dans l’ère du numérique ?  Selon vous, pourquoi le livre est-il condamné à mourir dans sa forme actuelle ?

Bien sûr que c’est un titre résolument provocateur. Je voulais de cette façon attirer l’attention des lecteurs et des médias et c’est plutôt réussi. Je pense que des perspectives intéressantes s’ouvrent au livre, et d’une façon plus générale, à la culture. La compilation, la distribution ou le stockage d’un fichier ne coûtent quasiment rien. Cela signifie donc que l’on peut désormais offrir du contenu culturel à un niveau de prix qui n’a jamais été aussi bas. Bien entendu, des problèmes peuvent survenir au cours de ce processus : la fracture numérique dont sont victimes les personnes âgées, la défense des droits d’auteur, les risques de monopole qui peuvent résulter de la position dominante des opérateurs télécoms… Mais d’une manière générale, je considère que l’avènement du numérique est davantage une opportunité qu’une menace. On a désormais accès à des œuvres encore inédites qui n’auraient jamais pu être disponibles à grande échelle. Dans les bibliothèques physiques, on peut emmagasiner jusqu’à 30 000 livres contre plus de 100 000 pour les web-bibliothèques et 10 millions pour les bibliothèques numériques.

Nous sommes donc en train d’accomplir un vieux rêve, celui de la bibliothèque d’Alexandrie. Internet est désormais en mesure de rassembler la quasi-totalité des œuvres de la pensée humaine. Bien sûr, on peut légitimement se poser la question de savoir trouver nos repères dans cette abondance d’ouvrages mais je pense que Google ou d’autres moteurs de recherche sémantiques nous y aideront.

CyberPolska : Vous affirmez que "les éditeurs vont probablement connaître des heures difficiles". Pensez-vous qu’ils parviendront à s’adapter aux nouvelles conditions du marché ou sont-ils, eux aussi, condamnés à disparaître ?
 
Je pense que les éditeurs vont forcément devoir s’adapter, d’ailleurs beaucoup essayent déjà d’apprendre à tirer profit du travail collaboratif auquel certains types de contenu tels que les encyclopédies en ligne, les guides touristiques, les travaux de cartographie ou encore les dictionnaires se prêtent très bien.

Des projets tels que Wikipedia, Google Maps ou Google Earth apportent la démonstration aux éditeurs qu’on peut rapidement et à moindre coût construire d’immenses bases de savoirs. Or c’est désormais l’information qui est l’élément le plus valorisé.
 
J’ai plus de craintes pour les imprimeurs ou les libraires qui auront beaucoup de mal à se maintenir dès lors que le livre aura perdu sa dimension matérielle. 
 
CyberPolska : Vous suggérez dans votre ouvrage de distribuer quasi-gratuitement des lecteurs électroniques au grand public. Mais la question du financement ne risque-t-elle pas de se poser alors même que le gouvernement polonais a déjà toutes les peines du monde à financer les accès internet des couches les plus pauvres de la société.

Certes mais la question se posera davantage pour les opérateurs télécoms ou les éditeurs de contenu que pour les responsables politiques S’il est déjà possible d’acheter des appareils aussi sophistiqués que l’iPhone pour quelques zlotys, pourquoi n’en serait-il pas de même pour les e-books tels que le "Kindle" d’Amazon ou le "Sony Reader" ? Le consommateur payera uniquement un accès à la culture sur la base d’un abonnement, et non plus pour l’équipement en soi. Selon moi, l’abonnement est donc l’unique chance pour les ayant-droits de continuer à percevoir une rémunération sur leurs œuvres.

CyberPolska : Les e-books sont-ils très populaires en Pologne?

Pour l’heure, ils rencontrent un succès mitigé parce qu’il y a très peu de "e-books" disponibles en langue polonaise à l’exception des classiques de la littérature ou d’ouvrages scolaires. Mais les sociétés qui se déjà spécialisées dans la fourniture de "e-books" (par exemple Nexto.pl) réalisent des CA annuels proches du million de zlotys. Ce n’est donc pas encore un marché de masse mais les choses se mettent en place progressivement.
 
 
CyberPolska : Vous avez sans doute entendu parlé en France de la loi HADOPI qui prévoit la suspension de l’accès internet si l’abonné est convaincu de télécharger des fichiers illégaux. Pensez-vous que cela soit une bonne solution ? Un tel dispositif est-il envisageable en Pologne à moyen terme?  
Je pense qu’il s’agit d’une idée saugrenue. Il faut trouver des solutions qui incitent les internautes à rémunérer les auteurs et non à les empêcher de s’échanger des fichiers. Je répète qu’une des solutions consiste, selon moi, à mettre en place une formule d’abonnement, un peu sur le modèle de la téléphonie fixe, où l’internaute serait facturé en fonction de l’envoi de données ou de sa vitesse de connexion.
 
CyberPolska : A titre personnel, quelles solutions proposez-vous pour lutter contre le piratage sur internet ? 
Comme je l’ai déjà dit, en proposant un accès très large à la culture financé sous forme d’abonnement. Les câblo-opérateurs de télévision ont adopté ce modèle avec succès depuis déjà un certain nombre d’années. La question de la répartition des revenus entre auteurs et éditeurs ne devrait pas poser problème puisqu’il est possible de stocker au sein d’un fichier des informations sur les droits d’auteur.
 
Je pense que l’on a commis une grosse erreur en voulant protéger le monde analogique de la génération du numérique car même sans les réseaux P2P, les ventes de CD audio étaient condamnées à baisser avec l’arrivée des iPod et du format MP3. Il aurait fallu offrir beaucoup plus tôt des moyens légaux d’acquérir ces fichiers.
 
Mais je reste persuadé que cette "décennie perdue" pour l’industrie musicale et cinématographique servira de leçon aux éditeurs de presse.

CyberPolska : N’existe-il pas un risque de voir la culture s’auto-détruire si celle-ci revêt un caractère "massif" et se propage "à haut débit"?
 
Le risque existe bel et bien et il est non négligeable mais il dépend moins du caractère "massif" de l’accès que ce que la technologie peut nous offrir. Plus on pourra accéder facilement au contenu, moins on devra passer du temps à éduquer les gens. Nous allons perdre progressivement la capacité de lire de longs textes pour se concentrer davantage sur des liens "hypertextes". Il sera donc très difficile de sauvegarder la "culture" au sens où on l’entend aujourd’hui avec les grands noms de la littérature tels que Hugo, Tołstoj, Mann etc…
 
D’ailleurs, j’ai peur que le roman comme genre littéraire appartienne bientôt au passé. J’en suis d’autant plus triste que j’écris moi même des romans mais je pense que la culture du futur sera avant tout celle des citations et des petites phrases tirées de leur contexte, avec des liens hypertextes comme seules transitions. C’est une hypothèse que j’émets avec une grande tristesse doublée d’un sentiment d’insécurité.

=====Polski przekład=====

– W jaki sposób określałby Pan pojęcia „rewolucja cyfrowa” oraz „kultura cyfrowa”?
– Cyfrowa rewolucja to szerokie pojęcie, z którym wiążą się takie zagadnienia jak: informatyzacja, komunikacja w Internecie, digitalizacja treści, e-learning i szereg innych zagadnień, które odmieniły nasze formy prowadzenia biznesu, spędzania wolnego czasu, komunikowania się z ludźmi, dzielenia się wiedzą, nawet sposobu wyrażania emocji. Rewolucja niesie ze sobą nieodwracalne zmiany, zdigitalizowany świat nie będzie już nigdy takim, jakim był świat analogowy, a uświadomienie sobie tej zmiany ma ogromne znaczenie zarówno biznesowe (trzeba szukać nowych źródeł przychodów, nauczyć się sprzedawać treści i pliki), jak i edukacyjne (łatwość wyszukiwania informacji, translatory internetowe, gry sieciowe, to wszystko niejako wypiera tradycyjne formy nauki i uczestnictwa w kulturze). Sam zaś termin kultura cyfrowa wiąże się z upowszechnianiem treści, m.in. z ruchem Open Source, z ideą globalnej współpracy, dzielenia się wiedzą i umiejętnościami, uczestnictwem w grupach społecznościowych, współtworzeniem zasobów Sieci (np. Wikipedia i wiele innych projektów Wiki, Flickr, YouTube, Facebook i wiele innych globalnych platform wymiany). Kultura cyfrowa skłonna jest w bardziej liberalny sposób podchodzić do praw autorskich i zastrzeżonych patentów, jej celem jest ciągła wymiana i kooperacja, a nie ochrona własności intelektualnej. I to jest zresztą pole najważniejszej bitwy pomiędzy światem analogowym, wyznaczonym przez Copyright, a światem kultury cyfrowej, która na swoich sztandarach niesie hasła: freeware, open source, copyleft itd.
– Jak Pan ocenia rozwój społeczeństwa informacyjnego i cyfrowej gospodarki w Polsce?
– Bezwzględnie w czołówce światowego e-commerce, a także cyfrowej wymiany treści są dziś Stany Zjednoczone, nie tylko dzięki Krzemowej Dolinie i lokalizacji takich firm jak: Google, Amazon czy Microsoft, które są liderami nowego biznesu opartego na cyfrowej wiedzy, ale w znacznym stopniu za sprawą dużej populacji osób mówiących po angielsku. Europa ze swoją bogatą kulturą, ale i lokalnymi językami, pozostawać będzie w tyle globalnej rewolucji i Polska nie jest tu wyjątkiem. Trudno przebić się z nowatorskimi pomysłami mając ograniczony dostęp do możliwości publikowania w najbardziej dziś poczytnych amerykańskich mediach poświęconych przemianom technologicznym, czy pozostając w cieniu amerykańskich laboratoriów. Polska ma 40 mln mieszkańców. To duży rynek, ale jednak rynek lokalny, a nie globalny. Rząd przeznacza co roku ogromne środki na komputeryzację szkół, pod względem użytkowania Sieci nie pozostajemy daleko w tyle za Francją czy Hiszpanią, ale cyfrowa gospodarka to wciąż u nas pojęcie bardziej teoretyczne niż biznesowe. Oczywiście takie sklepy jak Merlin.pl czy Empik.com notują obroty sięgające 30-50 mln euro rocznie, a wszystkie większe gazety mają swoje elektroniczne odpowiedniki, ale tak naprawdę dopiero zaczynamy myśleć o tym, jak będzie można w przyszłości zarabiać na zasobach cyfrowych… i w dodatku każdy chciałby żeby to była przyszłość jak najbardziej odległa. Przestrzegam przed tym, zmiany zachodzą dziś w bardzo szybkim tempie, jeśli polskie firmy nie będą przygotowane na czerpanie korzyści z digitalizacji, to zapewne ich miejsce szybko zajmie konkurencja zagranicznych koncernów. A już teraz w grupie 10 największych wydawnictw książkowych w Polsce dziewięć to spółki z zagranicznym kapitałem!
– Tytuł Pana książki to „śmierć książki”. To raczej prowokacyjny tytuł ale czy to oznacza koniecznie że książka nie ma żadnej przyszłości w erze cyfrowej ? Dlaczego według Pana książka jest skazana na śmierć?
– Oczywiście, tytuł to prowokacja. Miał zwrócić uwagę czytelników i mediów, i to się udało. Myślę, że przed książką, czy szerzej – kulturą, otwierają się bardzo duże możliwości. Powielanie, dystrybucja i składowanie pliku nic nie kosztują, a to oznacza, że kulturę można zaoferować taniej niż kiedykolwiek dotąd. Oczywiście pojawia się szereg problemów po drodze – wykluczenie z cyfrowego obiegu osób starszych, ochrona praw autorskich, groźba monopolizacji dystrybucji treści przez firmy telekomunikacyjne… ale generalnie digitalizację postrzegam bardziej jako szansę niż zagrożenie. Otwiera się dostęp do utworów z tzw. długiego ogona, takich, które nigdy nie miały szansy zaistnieć na szerszą skalę. W dużej księgarni można zaoferować 30 tys. książek, w księgarni internetowej jest ich 200 tys., zaś w bibliotece cyfrowej – 10 milionów. Spełnia się marzenie o współczesnej Bibliotece Aleksandryjskiej, Internet jest w stanie zgromadzić niemal wszystkie wytwory myśli ludzkiej. Pytanie, oczywiście, czy będziemy potrafili się w tej mnogości poruszać?, ale sądzę, że tak – z pomocą Google czy innych wyszukiwarek semantycznych.
– Pan napisał że „wydawców niewątpliwie czekają ciężkie lata”. Czy Pan uważa że oni będą potrafili dostosować się do nowych warunków rynku czy oni też są skazani na śmierć?
– Myślę, że wydawcy będą zmuszeni się dostosować, wielu już uczy się jak czerpać korzyści z globalnej współpracy, która świetnie się nadaje do aktualizowania treści: encyklopedycznych, turystycznych, kartograficznych, słownikowych itp. Takie projekty jak Wikipedia, Google Maps czy Google Earth są dobrymi wyznacznikami dla wydawców, jak można szybko i tanio budować potężne zasoby informacji. A informacja ma dziś największą wartość. Bardziej obawiam się o los księgarń czy drukarń, te raczej nie będą miały szansy przetrwać w sytuacji, kiedy ksiązka utraci swój wymiar materialny.
– Pan sugeruje w swojej książce że czytniki elektronicznych treści powinny być dostępne za symboliczną złotówkę. Czy jednak nie będzie problemu z dofinansowaniem urządzeń gdy okaże się że sam polski rząd ma kłopoty aby oferować wszystkim bezpłatny dostęp do Internetu?
– Tych urządzeń za złotówkę nie dostarczy rząd, lecz zrobią to firmy telekomunikacyjne lub dostawcy treści. Jeżeli tak zaawansowane urządzenie jakim jest iPhone może być oferowane za złotówkę, to podobnie będzie niedługo z czytnikami e-booków, jak Kindle czy Sony Reader. Odbiorca płacić będzie za kulturę w abonamencie, a nie za samo urządzenie do odczytu. Z kolei abonament to jedyna szansa na zachowanie wpływów z tytułu copyright.
– Czy e-booki już cieszą się dużą popularnością w Polsce?
– Jak na razie umiarkowaną popularnością bo niewiele jest książek w języku polskim udostępnionych w formie e-booka, głównie jest to klasyka, lektury szkolne. Ale firmy, które udostępniają e-booki (np. Nexto.pl) już realizują roczne przychody na poziomie miliona złotych. Nie jest to może wielki biznes, ale to dopiero początek.
– Na pewno Pan słyszał o nowym projekcie ustawy we Francji (tak zwany HADOPI) który przewiduje odcięcie łączy internautów w przypadku ściągania nielegalnych plików. Czy to dobre rozwiązanie według Pana? Czy podobna ustawa mogłaby się pojawić w Polsce w przyszłości?
– Myślę, że to bardzo głupi pomysł. Trzeba znaleźć rozwiązania, które nakłonią Internatów do opłat za treści objęte copyrightem, a nie odcinać ich od możliwości wymiany plików. Jednym z takich rozwiązań wydaje się być abonament – coś na kształt opłat za rozmowy telefoniczne, była by to opłata za przesył bitów, albo po prostu za przepustowość łącza.
– Jakie rozwiązania proponuje Pan aby walczyć z piractwem w Internecie?
– Jak już powiedziałem, poprzez ofertę szerokiego dostępu do kultury opłacanej w formie abonamentu. Tak z powodzeniem działają telewizje kablowe od wielu lat. Nie będzie też problemu z repartycją środków dla twórców czy wydawców, gdyż plik może zawierać w sobie informacje na temat właściciela praw. Myślę, że popełniono wielki błąd skupiając się na tym jak chronić analogowy świat przez rozkradaniem go przez cyfrowe pokolenie, bo i bez sieci peer-to-peer sprzedaż płyt CD musiała by spaść, gdyż ich następcą są iPody z muzyką w MP3. Trzeba było wcześniej zaoferować ludziom możliwość legalnego pozyskiwania plików. Ale jestem przekonany, że ta stracona dla biznesu muzycznego i filmowego dekada była bardzo dobrą lekcją, z której jako pierwsi wnioski wyciągną wydawcy prasy i książek.
– Czy nie ma ryzyka zniszczenia „kultury” jeżeli ona staje się faktycznie „szerokopasmowa” i „masowa”?
– Ryzyko jest ogromne, nie jest ono jednak związane z masowym dostępem, lecz z tym, co oferują same technologie. Im łatwiej będzie pozyskiwać treści, tym mniej będziemy poświęcać czasu na naukę, będziemy gubić umiejętność czytania długich partii tekstu, skupiając się na hipertekstowych odnośnikach. Bardzo trudno będzie ocalić kulturę, którą dziś wyznaczają wielkie nazwiska światowej literatury jak: Dostojewski, Hugo, Tołstoj, Mann itd. Obawiam się, że powieść jako gatunek literacki odchodzi do przeszłości. Mówię to z żalem, gdyż sam piszę powieści, ale kultura przyszłości to – obawiam się – kultura cytatu i wyrwanych z kontekstu fragmentów, połączonych odnośnikami fragmentów hipertekstu. Mówię o tym ze smutkiem, ale też z poczuciem nieuchronności.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pole komenatarz jest wymagane.

Zobacz ostatnie wpisy

23 września 2018 o godz. 08:57

Kartka ze Speyside – Heilan coo

SONY DSC

Szkoci mówią na nie Heilan coo, cudzoziemcy Hippie cow. Mają długą grzywkę i leniwe miny. Nie dają zbyt dobrego mleka. Hoduje się je na mięso. Szkoda, bo miło wyglądają jak są żywe. Potem już mniej miło. Przywędrowały z Hebrydów. Wzmianki o nich pochodzą już z VI wieku. W czarnej wersji nazywają się w Szkocji Kyloe i jedna taka czarna krowa z grzywką znajdzie się na okładce najbliższego numeru „Aqua Vitae”.

22 września 2018 o godz. 09:42

Kartka ze Speyside – Dunnottar Castle

Dunnottar Castle (37)

Kiedy spytać Szkota, dlaczego nie czuje pokrewieństwa z Irlandczykami, choć to podobna kultura, podobny język i podobne zamiłowanie do spokojnego wiejskiego życia ze szklaneczką whisky, odpowie, że z Irlandczykiem w ogóle nic go nie łączy, bo oni są celtami, a Szkoci to piktowie. Dla mnie tyle samo w tym sensu, co w stwierdzeniu, że nic mnie nie łączy z ludźmi z południa Polski, bo oni to Wiślanie, a my to Polanie. Ale tak całkiem serio, kulturowa tożsamość w Szkocji i Irlandii jest bardzo wysoka, a nawiązania do kultury piktów i celtów są jej częścią.

21 września 2018 o godz. 09:24

Kartka ze Speyside – Benromach

_DSC8756

Niewielka szkocka gorzelnia whisky, działająca w regionie Speyside, w miasteczku Forres od 1898 roku. Wielokrotnie zmieniała właścicieli, a w latach 1983-1998 stała zamknięta. Obecnie jest własnością Gordon & MacPhail. Używają głównie torfowanego jęczmienia, o poziomie natorfienia 12 ppm i 47 ppm, a także nietorfowanego jęczmienia organic. Kadź zacierna ma pojemność 1,5 tony. Mają 13 kadzi fermentacyjnych z sosny oregońskiej, stosują dwa rodzaje fermentacji – krótsza trwa 62-67 godzin, wydłużona – 110 godzin, stosują drożdże browarnicze. Alembik pierwszej destylacji ma pojemność 7500 l, drugiej destylacji – 4250 l. Alembiki Forsyths z zewnętrznym kondensatorem. Odbierają alkohol o mocy 70%, przed wlaniem do beczek obniżają moc do 63,5%. Cały proces produkcji jest sterowany ręcznie. Rocznie produkują ok. 700 tys. l alkoholu. Destylarnia ma w swoich magazynach ok. 18 tys. beczek. Używają tylko beczek first fill po bourbonie, poza tym beczek po sherry z bodegi Williams & Humbert, a do whisky z jęczmienia organic – dziewiczych beczek z białego dębu z Missouri. W 2018 roku uruchomili osobną mikro-destylarnię, w której produkują gin Red Door.

20 września 2018 o godz. 08:37

Kartka ze Speyside – Glen Moray

SONY DSC

Glen Moray to ogromna destylarnia whisky ze Speyside, powstała w 1897 nad brzegiem rzeki Lossie, na przedmieściach Elgin, w ostatnich latach całkowicie przebudowana do przemysłowych rozmiarów. Wcześniej, od 1828 roku, w tym samym miejscu działał browar West Brewery. Zaczynali z jedną parą alembików, które zrobiono z przebudowanych kadzi warzelniczych. Te stare alembiki przepadły w pożarze. Kilkakrotnie zamykana, kilkakrotnie też zmieniała właścicieli. W 1920 roku przejęta przez spółkę Macdonald & Muir (ówczesnego właściciela Glenmorangie). Przebudowana w 1958 roku, w 1979 roku wprowadzono dwa nowe alembiki. Pod koniec lat 70. zaprzestano własnego słodowania. W 2008 roku właścicielem Glen Moray został francuski potentat na rynku alkoholowym, grupa La Martiniquaise. Obecnie rocznie produkują 5 mln l alkoholu. Gigantyczne kadzie fermentacyjne, a jest ich 14, usytuowane są na zewnątrz. Z jednego zacieru robią ok. 52 tys. l przefermentowanego alkoholu, stalowa kadź zacierna ma pojemność 11 ton. Fermentacja jest dość krótka, trwa 60 godzin, alkohol ma 8,5%. Po przebudowie w 2016 roku alembiki pierwszej destylacji są w innym budynku niż drugiej, nie działają w parach. Te do pierwszej destylacji mają bardzo nietypowy kształt, szyja jest odwrócona do przodu, przed każdym alembikiem jest podwójny kondensator, który nie wpływa wprawdzie na czas destylacji czy moc alkoholu, ale daje oszczędność energii. Wszystko jest sterowane komputerowo, pierwsza destylacja trwa ok. 5 godzin i daje alkohol o mocy ok. 25%. Nowe alembiki powstały we Frili, sprowadzono je z Włoch. W drugim budynku jest dziewięć alembików. Sześć Forsyths, z czego trzy kiedyś działały jako wash stills w parach ze spirit stills. Przerobiono je na spirit stills, dodano jeszcze trzy włoskie, więc teraz serce destylarni wyposażone jest w aparaty o różnej pojemności, różnych kształtów. Moc alkoholu po drugiej destylacji to 72%. Firma dysponuje też starą kadzią zacierną i pięcioma starymi kadziami fermentacyjnymi. Być może będą w przyszłości wykorzystywane do eksperymentalnych edycji. Planowane jest dodanie jeszcze dwóch alembików i zwiększenie produkcji nawet do 9 mln l (przed inwestycją La Martiniquaise moce produkcyjne wynosiły 2,2 mln l rocznie). Glen Moray ma obecnie 12 magazynów, w których leżakuje whisky w ok. 140 tys. beczek. Visitors center rocznie odwiedza ok. 24 tys. osób. Na miejscu można spróbować kilku specjalnych edycji whisky, które pokazują potencjał destylarni (np.: Glen Moray 1998 PX Finish, Glen Moray 2010 Peated PX Finish czy Glen Moray 120th Aniversary Edition).

19 września 2018 o godz. 09:19

Kartka ze Speyside – Glenury Royal

_DSC8659

Już nieistniejąca destylarnia whisky z Highlands, pojedyncze butelki jeszcze można dostać, np. czterdziestoletnia Glenury Royal wydestylowana w 1970 roku. Powstała w 1825 roku i – jak piszą kronikarze – od początku była pechowa. Kilka tygodni po jej uruchomieniu wybuchł pożar, który zniszczył ja niemal doszczętnie. Zdarzył się też nieszczęśliwy wypadek, jeden z robotników zginął podczas pracy, wpadł do kadzi. Założył ją w Stoneheaven kapitan Robert Barclay Allardice, ciekawa postać – parlamentarzysta, biegacz i bokser. Była to jedna z trzech destylarni, którym król Wilhelm IV pozwolił posługiwać się w nazwie określeniem „królewska” (Royal). Kolejnymi właścicielami Glenury byli: William Richie (w latach 1857-1928), spółka Glenury Distillery Co. (1936-1938), Associated Scottish Distillers (1938-1940), American National Distillers (1940-1953) oraz Distillers Company Limited (od 1953 roku do końca). Miała okresy przestoju, np. w latach 1852-1858 czy 1940-1945. Destylarnię zamknięto w 1983 roku, częściowo wyburzono, częściowo przebudowano, dziś w jej miejscu stoi osiedle mieszkaniowe.

18 września 2018 o godz. 08:54

Kartka ze Speyside – Auchinblae

_DSC8646

Niewiele wiadomo o destylarni whisky Auchinblae, ulokowanej przy Burn Street w Auchenblae (Aberdeenshire). Powstała w 1895 roku w miejscu młyna Den Mill, starszego o sto lat. Zapewne już wcześniej pędzono tu alkohol, ale bez licencji. Przebudowę młyna i pagodę słodowni projektował słynny architekt tamtych czasów, Charles C. Doig. Należała do lokalnej spółki kapitałowej Auchinblae Distillery Company Ltd. Jak ustalił Brian Townsend, autor znakomitej książki „Scotch Missed”, była wyposażona w cztery kadzie fermentacyjne o pojemności 6000 galonów każda oraz jedna parę alembików (wash still miała 1500 galonów, spirit still wiadomo tylko, że była mniejsza. Pierwszy jej menadżer wcześniej pracował w Ord Distillery. W 1916 roku przejęta przez spółkę Macdonald Greenlees, która miała też pobliską destylarnię Stronachie.

17 września 2018 o godz. 08:14

Kartka ze Speyside – wizyta w Fettercairn

_DSC8621

Fettercairn to destylarnia z Higlands, powstała w 1824 roku, założona przez Sir Alexandra Ramsaya, który był jej właścicielem zaledwie przez sześć lat. Z powodu długów odsprzedał ją wraz z posiadłością ziemską Fasque Estate kupcowi Johnowi Gladstone. Przebudowana po pożarze w 1887 roku. W latach 1926-1939 zamknięta. Jej pracę wznowił nowy właściciel, kilkakrotnie zresztą się zmienił w następnych latach, aż w 1974 roku przejęła ją spółka Whyte & Mackay, która zarządza do dziś marką i zasobami whisky, wykorzystując znakomitą część produkcji Fettercairn do swoich blendów. W latach 60. XX wieku zaprzestano samodzielnego słodowania jęczmienia. W 1966 roku podwojono moce produkcyjne – z dwóch do czterech alembików. Aparaty do pierwszej destylacji wash stills mają pojemność po 17274 l, a spirit still jeden ma 13638 l, drugi – 11819 l. Spirytus odbierany jest z mocą 68%, do beczek trafia z mocą 63,5%, druga destylacja trwa sześć godzin. Kadź zacierna ma pojemność 5 ton, robią 24 zaciery tygodniowo. Jako jedni z nielicznych w Szkocji używają karmelizowanego słodu do niektórych edycji whisky. Jest tu jedenaście kadzi fermentacyjnych z sosny oregońskiej o pojemności po 25 tys. l każda. Fermentacja jest dość szybka, trwa 52-55 godzin. W 1989 roku otwarto centrum dla odwiedzających. Mają 13 magazynów, a w nich ok. 40 tys. beczek. Beczki po bourbonie wykorzystywane są tylko raz, potem są odsprzedawane, używają też m.in. beczek po sherry, porto czy po bordoskich winach.

16 września 2018 o godz. 20:33

Róbrege dla Brylewskiego

41556897_2151483198255546_9036314992659398656_o

29 września odbędzie się koncert pod hasłem Róbrege, dedykowany pamięci Roberta Brylewskiego. Wystąpią: Paweł Sky & nowy+eren 101% improwizacji, Ziggie Piggie & goście, Armia, Maleo Reggae Rockers & goście, Izrael & goście, Joint Venture Sound System gra Brylewskiego. Impreza odbędzie się w namiocie pod Pałacem Kultury i Nauki (od strony ul. Świętokrzyskiej).Wstęp – 30 zł, start – godz. 17.00.

16 września 2018 o godz. 09:00

Kartka ze Speyside – Royal Lochnagar

Royal Lochnagar11

Royal Lochnagar jest pięknie położona, w dolinie rzeki Dee, na tym samym jej brzegu, co królewska letnia rezydencja, zamek Balmoral. Bliskość zamku i królewskich ogrodów sprawia, że destylarnia jest chętnie odwiedzana przez turystów, pomimo tego, że sama whisky nie jest dobrze znana. Marka należy do Diageo. Jest to niewielka destylarnia, o iście królewskim charakterze, co jest podkreślane co chwila podczas wizyty. Niestety, jak we wszystkich destylarniach Diageo, nie wolno podczas zwiedzania robić zdjęć.

15 września 2018 o godz. 09:15

Kartka ze Speyside – Allt-á-Bhainne

_DSC8587

Zbudowana w 1975 roku w Glenrinnes (region Speyside) nowoczesna destylarnia whisky, powstała na potrzeby ówczesnego potentata na światowym rynku alkoholowym – Seagrams, podobnie jak zbudowana dwa lata wcześniej siostrzana gorzelnia Braeval. Koszt uruchomienia destylarni wyniósł 2,7 mln funtów, a w 1989 roku dokonano kolejnych inwestycji, podwajając liczbę alembików do czterech i moce produkcyjne do ok. 4 mln l whisky rocznie. Od 2001 roku jest własnością Pernod Ricard, bezpośrednio zarządza nią Chivas Brothers. W latach 2002-2005 stała zamknięta. Proces produkcji jest do tego stopnia zautomatyzowany, że destylacją może zajmować się tylko jedna osoba. Dziwna nazwa Allt-á-Bhainne to po gaelicku „Palone mleko”. Ta mało znana koneserom single malt whisky destylarnia od początku działa głównie na potrzeby zestawiania blendów Chivas Regal. Co ciekawe, dysponuje bardzo niewielkim magazynem do składowania whisky, dlatego część jej produkcji – głównie ta oferowana jako single malt – dojrzewa w magazynach na wyspie Islay, dzięki czemu uzyskują charakterystyczny słony smak. Połowa produkowanej w Allt-á-Bhainne whisky robiona jest z lekko torfowanego (10 ppm) słodu, reszta z nietorfowanego.