16 lipca 2009 o godz. 10:43

Kradnę ludziom życiorysy

W "Gazecie Jarocińskiej", w specjalnym dodatku przygotowanym na festiwal w Jarocinie w 2009 roku ukazała się rozmowa z Łukaszem Gołębiewskim, którą przeprowadził Patrik Pinczewski.

O jarocińskich festiwalach, podstarzałych punkowcach oraz o tym, jak znany pisarz Günter Grass popsuł udany wypad nad morze ŻYCIE rozmawia z Łukaszem Gołębiewskim, pisarzem, dziennikarzem, krytykiem literackim i wydawcą.

Miasto Jarocin „przewija” się w tle twoich powieści. Wiem, że bywałeś tu w latach 80. Czym były dla ciebie tamte festiwale?
Siłą rzeczy było to bardzo ważne doświadczenie mojego dzieciństwa. Kiedyś Beki Bondage, wokalistka zespołu punkowego Vice Squad, tak powiedziała o członkach kapeli: „Dzisiaj robimy wiele różnych rzeczy, ale punk rock był najfajniejszym sposobem na spędzenie naszej młodości”. Jarocin to jest coś, do czego chętnie się wraca. Pokolenie punk rocka – niezależnie co dzisiaj robi – z sentymentem powraca do czasów zbuntowanej młodości. Jarocin był miejscem, gdzie następowała eksplozja buntu. Tam można było go w miarę, w nieskrępowany sposób okazywać. W gruncie rzeczy milicja też tak często nie interweniowała. Mówi się o cenzurze, która pewnie dotykała wiele zespołów, ale i tak zezwalano na dużo więcej, niż gdzie indziej. Warto o tym pamiętać, że w żadnym innym kraju „demoludów” coś takiego odbyć by się nie mogło.
Generalnie z Jarocinem mam miłe wspomnienia, bo tam nigdy nikt mnie nie okradł, nigdy mnie nikt nie pobił, żadna kobieta nie złamała mi serca (śmiech). Nie wydarzyło się nic takiego, co byłoby albo smutne, albo nie przyjemne.

Kiedy pierwszy raz przyjechałeś do Jarocina?
Było to w 1984 roku. Miałem wówczas 13 lat. Uciekłem z domu. Sam festiwal to było dla mnie bardzo duże przeżycie, bo byłem wtedy dzieciakiem. Miałem też to szczęście, że trafiłem prawdopodobnie na najlepszy festiwal w dziejach Jarocina. Oczywiście, na najlepszy jeśli chodzi o muzykę punk, którą się interesowałem. To był ten rok, kiedy swój słynny koncert zagrała Siekiera, Moskwa, Prowokacja czy Sedes. To był taki rok ofensywy punkowej.

Wiele się mówi o tym, że Jarocin w tamtym czasie był tzw. „wentylem bezpieczeństwa”, czyli zebrać młodzież w jednym miejscu i mieć nad nią kontrolę…
Jak człowiek miał 13 lat, to w ogóle się nad tym nie zastanawiał. Dla mnie było to uczestniczenie w niezwykłym wydarzeniu, jak na ówczesne lata w Polsce.
Właśnie parę godzin temu wróciłem z Berlina z festiwalu „Punk & Disorderly”, jednego z większych festiwali punkowych w Europie. Jednak dzisiaj są inne czasy i człowiek na takie rzeczy już inaczej patrzy. Wtedy, w PRL-u takich imprez prawie w ogóle nie było, a o tym, żeby pojechać gdzieś na Zachód i zobaczyć, jak wyglądają duże rockowe festiwale, to nie było mowy. Wówczas Jarocin był bezprecedensowym wydarzeniem w tej części Europy. Niezależnie, jakie cele przyświecały organizatorom, to zarówno dla zespołów, jak i uczestniczącej w tym młodzieży, było to niezapomniane przeżycie. Byłem jeszcze na festiwalu w 1985 r., po którym odpuściłem sobie przyjazdy na festiwal na wiele lat. Po prostu muzycznie coraz mniej mi to odpowiadało. Potem już dotarłem na nowe festiwale w 2006 i 2007 r. W 2008 r. już nie dojechałem, bo wydaje mi się, że zaczęto odchodzić od muzyki alternatywnej.

Jak w twojej ocenie, człowieka zajmującego się zawodowo ocenianiem wydarzeń kulturalnych, wypada porównanie starych i nowych festiwali?
Inaczej patrzy na takie wydarzenie facet trzydziestokilkuletni, a inaczej dzieciak. Do starych festiwali mam bardzo dużą nostalgię, bo jak człowiek jest mniejszy, to patrzy na wszystko większymi oczami i bardziej go to fascynuje.
Uważam, że popełniono błąd robiąc z festiwalu w Jarocinie kolejny festiwal rockowy, których w Polsce jest teraz bardzo dużo i to w dodatku w miejscowościach bardziej atrakcyjnych, jak chociażby Opene`r w Gdyni. Ludzie jadą na festiwal, w którym grają bardzo dobre kapele, i mają jeszcze morze.
W zeszłym roku pojechałem na festiwal punkowy do Czech, który był w tym samym okresie, co Jarocin. Tam były cztery sceny, gdzie za te same pieniądze można było zobaczyć światowa czołówkę punk rocka, np. Subhumans czy Vice Squad. Ten festiwal był naprawdę świetnie zorganizowany.
W przeciwieństwie do innych miast, w których odbywają się festiwale, na pochwałę zasługuje zachowanie jarocińskiej policji. Być może są to doświadczenia ze starych festiwali. Np. w Węgorzewie policja niepotrzebnie zaczepia młodzież wypytując o dokumenty, pouczając. Za to fatalne doświadczenia mam z ochroniarzami w Jarocinie. Z festiwalem dla młodzieży alternatywnej wiążą się różne gadżety, jak np. pasek z ćwiekami. Takich rzeczy, niestety, nie można wnosić na teren festiwalowy. Polska jest jedynym krajem, w którym się na takie rzeczy nie pozwala. Ponadto nigdzie nie spotkałem się z taką ilością formalności przy zameldowaniu na polu namiotowym. Paranoją jest również zakaz wnoszenia swojego alkoholu na pole namiotowe, gdy obok stoi stanowisko, gdzie się sprzedaje alkohol. To zakrawa na hipokryzję.
Oczywiście, w latach 80. w ogóle nie można było alkoholu sprzedawać, jednak to nie zdawało egzaminu. Ludzie i tak handlowali pokątnie, a milicja przymykała na ten proceder oko.

O ile dobrze pamiętam, to jeszcze w latach 90. podczas festiwalu panowała prohibicja. Alkoholu nie można było kupić w całej gminie Jarocin.
Próby wprowadzenia prohibicji na czas imprez muzycznych zupełnie nie mają sensu, dlatego że ci, co mają się upić, to i tak to zrobią. Zresztą nie przypadkiem największy festiwal w Polsce organizuje Heineken, producent piwa.

Na twojej stronie internetowej zestawiłeś ranking swoich ulubionych płyt. Większość, jak chociażby czarny album Brygady Kryzys, to nagrania pochodzące sprzed ponad 20 lat. Czy są jeszcze dobre kapele punkowe – i nie tylko – w Polsce?
Pozostałem w gatunku punk rocka, ale to nie oznacza, że słucham wciąż tej samej muzyki. Słucham dużo nowych zespołów, ale z reguły tak jest, że nawet jak jest to kapela, która gra pod jakąś nową nazwą, to osoby tworzące ten zespół są przynajmniej w połowie ludźmi, którzy pamiętają początki polskiej sceny punk. To są ludzie najczęściej po 40-tce, a jak popatrzymy na światową scenę punk, to aż włos się jeży na głowie, że na scenie występują panie i panowie po 50-tce czy 60-tce.

Chyba najlepszym przykładem będzie wokalista U.K. Subs, który dawno już przekroczył 60 lat…
No właśnie, Charlie Harper urodził się w 1944 r. Jest starszy od mojego ojca! Trudno jest mi sobie wyobrazić mojego ojca z wielkim brzuchem, który skacze gdzieś po scenie i krzyczy: Oi! Oi! Oi! To jest smutne, że nie ma młodych kapel. Z drugiej strony bardzo fajnie, że dużo młodych ludzi przychodzi na koncerty punkowe. Jeżeli chcą słuchać punka, to być może zaczną też grać.

Obecny festiwal w Jarocinie też nie promuje jakoś specjalnie młodych muzyków. Mała Scena już nie odgrywa tak ważnej roli jak w latach 80.
To jest bardzo duży błąd, bo jak się popatrzy na stare festiwale, to oczywiście występowały na nim również gwiazdy, ale jednak najciekawszą częścią była prezentacja młodych kapel. Jeżeli popatrzymy na czołówkę sceny alternatywnej w Polsce, to prawie wszyscy przed szerszą publicznością debiutowali w Jarocinie. To były festiwale, które wyłaniały dobre zespoły, a teraz prawie nikt nie słucha tych kapel konkursowych. Zresztą wydaje mi się, że poziom wykonawców na Małej Scenie był podczas ostatnich przeglądów bardzo niski. Zapraszanie zagranicznych wykonawców jest niepotrzebne, bo jak ktoś będzie chciał posłuchać największych gwiazd, to pojedzie na Opene`r do Gdyni.

Bohater twojej powieści pt. „Disorder i ja”, którą promowałeś w Jarocinie, to człowiek – mówiąc delikatnie – nadużywający alkoholu. Jest podstarzałym, trzydziestokilkuletnim punkowcem, któremu nic w życiu się nie udaje. Też pisze, jak ty. Czy spisałeś w tej książce swoje własne doświadczenia?
We wszystkich trzech powieściach, które tworzą cykl „Brudna trylogia” („Melanże z żyletką”, „Xenna moja miłość”, „Disorder i ja”, bardzo dużo czerpię ze swoich doświadczeń. Natomiast nie są to żadne wspomnienia czy pamiętniki. Jeżeli piszesz książki to do pewnego stopnia korzystasz z własnych doświadczeń czy życiorysu. Do pewnego stopnia korzystam też z tego, co zaobserwuję lub podsłucham, co inni mówią. Jest takie ładne zdanie, że „pisarz kradnie ludziom życiorysy”.
Trzeba mieć szeroko otwarte oczy. Ja lubię być w miejscach, gdzie jest brudno, niebezpiecznie, w obskurnych bramach, na dworcach, w przemysłowych dzielnicach i obserwować tych ludzi, którzy tam piją alpagi. Oczywiście, to nie znaczy, że ja od rana wystaję zimą na przystanku tramwajowym i obalam tanie wino, bo tak nie żyję i chyba nie chciałbym tak żyć. Pewnie bym i nie mógł, bo zdrowie by mi na to nie pozwoliło (śmiech). Niemniej dużo korzystam z własnych doświadczeń. Jeżeli piszę o kobietach, to o takich, które mnie się podobają, jeżeli piszę o problemach, to po części też o własnych, jak i o własnych gustach – choćby muzycznych.

Ulubionym pisarzem głównego bohatera „Disorder i ja” jest Günter Grass. Kiedy się przeprowadza, to jedną z nielicznych rzeczy, którą zabiera ze sobą, jest książka „Blaszany bębenek”. Czy Günter Grass to również twój ulubiony pisarz?
Kiedy byłem nastolatkiem, to spodobała mi się twórczość Grassa. Bardzo chciałem go poznać. Ten cel wciąż mi przyświecał, kiedy zdecydowałem się zostać dziennikarzem piszącym o książkach. Przez 10 lat pracowałem w „Rzeczpospolitej”. Byłem krytykiem literackim.
Z Günterem Grassem wiąże się taka zabawna historia, która pokazuje, że w pewnym momencie te dziecięce marzenia się wypalają. Otóż kilka lat temu jechałem pociągiem z przyjacielem do Gdańska, właśnie na rozmowę z Grassem. W pociągu obaliliśmy kilka piw. Na miejscu poszliśmy nad morze. Przez pół nocy chodziliśmy po plaży, pijąc cały czas browary. Dopiero nad ranem wylądowaliśmy w hotelu. Kiedy wstawałem z ciężką głową, to powiedziałem: „Kurde, fajny byłby ten wyjazd, gdyby nie ten cholerny Grass”. Bo pomyślałem, że tu trzeba jeszcze porozmawiać z Grassem, później to spisać, a następnie depeszować do Warszawy. Z wiekiem pożądania mijają, bo zamiast cieszyć się, że będę rozmawiał z moim ulubionym pisarzem, to ja go przeklinałem w duchu, bo miałem kaca. Ale żeby ten kac nie był morałem tej opowieści, to dodam, że jak jest się bardzo młodym, to nie ważne, czy lubisz punkrocka czy hip-hop, ważne jest mieć jakiś cel. Ja zawsze wiedziałem, że będę żyć z czytania książek. Mój ojciec pukał się w czoło, kiedy to mówiłem (śmiech). To były jeszcze czasy PRL-u.

Pracujesz teraz nad jakąś nową książką?Oprócz tych powieści, które wydałem, piszę również książki podróżnicze. Niedawno stworzyłem przewodnik po Albanii. W tym roku zamierzam napisać książkę o wschodniej Ukrainie, bo z kolegą przejechaliśmy autostopem po tej części kraju, która nadal jest bardzo sowiecka i bardziej biedna. Mamy ciekawe materiały zebrane.
W 2008 roku wydałem esej poświęcony kulturze cyfrowej „Śmierć książki. No Future Book”. Akurat ta książka cieszyła się największym powodzeniem. Prawie nie ma tygodnia, abym nie udzielał wywiadów w tej sprawie. Poruszam tam temat m.in. digitalizacji kultury, czyli tego, co będzie z kulturą, która zamiast w formie materialnej będzie docierać do nas w formie plików.

Jak myślisz, kiedy to nastąpi?Myślę, że dość szybko.

Komentarz dla “Kradnę ludziom życiorysy

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pole komenatarz jest wymagane.

Zobacz ostatnie wpisy

9 sierpnia 2018 o godz. 21:36

Leopold Tyrmand: Filip

filip-b-iext50293206

Ostatnia powieść jaką Tyrmand opublikował przed opuszczeniem Polski. Wyszła w 1961 roku, autor „Złego” opuścił na stałe kraj w 1965. Wojna widziana zza kulis, daleko od frontu, daleko od biedy, a przecież strach i niepewność to stałe elementy życia bohaterów, w tym tytułowego Filipa. Akcja rozgrywa się głównie we Frankfurcie, mieście, w którym jest zbyt wiele majątku Rothschildów by Alianci mieli je bombardować. Przynajmniej tak sobie mówią mieszkańcy, także cyniczni Niemcy, którym nie spieszno walczyć w imię ej mrzonki o Tysiącletniej Rzeszy. Filip jest Polakiem, byłym studentem archeologii, przedostał się do Niemiec z fałszywymi dokumentami z terenów Litwy i podjął pracę jako kelner w dość dobrze prosperującym Park Hotelu. Udaje urodzonego w Warszawie Francuza. Pracuje w międzynarodowym towarzystwie kelnerów, których walka z faszyzmem sprowadza się do tego, że plują kierownikowi hotelu do kawy. Wojnę oglądamy z boku, z przymrużeniem oka, bo łatwiej obracać lęki w żart niż stawiać im czoło. „Człowiek sam już nie wie, po której stronie jest i czego chce”, mówi bohater tej książki i tak jest istotnie. Niby każdy Niemiec to wróg, ale los zrządza, że Filip zakochuje się w młodziutkiej i pięknej Niemce. Nie waha się też korzystać z pomocy Niemców, kiedy tylko nadarza się okazja.

5 sierpnia 2018 o godz. 17:44

Miasto dla mieszkańców!

CCI20160104_0003

Dlaczego cykliści ścigają się po ulicach Warszawy a nie na torach wyścigowych? Jeszcze trochę a wypuszczą na ulice konie ze Służewca. Dużo jest w mieście bezsensownych zakazów, czy nie można by jeszcze dołożyć zakazu maratonów, wyścigów, rajdów oraz demonstracji? Biegacze do lasu, cykliści na tory, rolnicy do brony, a politycy na ring! Ulice miasta dla mieszkańców, nie dla sportowców i frustratów!

4 sierpnia 2018 o godz. 22:50

Jabłkowa Warka

Szlak-jablkowy

Zrobiłem sobie wycieczkę rowerową do Warki. Przyjemna trasa wzdłuż sadów, jabłka i gruszki, pod którymi uginają się gałęzie drzew. Im bliżej Warki, tym liczniejsze po drodze zakłady przetwórstwa jabłek, tłocznie soków, fabryki cydrów…

2 sierpnia 2018 o godz. 09:21

Kartka z podróży – w Brześciu

20180719_204822

Nocleg załatwiany przez białoruskie biuro podróży. Hotel Vesta ma trzy gwiazdki, drogie pokoje, ale wewnątrz wygląda jak skansen ZSRR. Stare, śmierdzące dywany, najbrzydsze meble z Emilki… Rozpacz.

1 sierpnia 2018 o godz. 08:42

Kartka z podróży – Białoruś

20180721_141546

Żeby pojechać do Brześcia czy Grodna nie potrzebujesz wizy czy przepustki. Na granicy w Połowcach nie ma kolejek. Jest trochę formalności. Dostaje się deklarację celną, 50 pozycji drobnym druczkiem, bukvami, po kwadransie dałem za wygraną. okazało się, że wystarczy pójść do odpowiedniego okienka, zapłacić równowartość ok. 30 zł, podać swój pesel i powiedzieć, ze nic się nie przewozi. Pani daje wydruk z komputera i gotowe. A zatem niby nie ma żadnych opłat na granicy, a jednak…

31 lipca 2018 o godz. 19:02

Akademia Brandy – odcinek 5

Łukasz Gołębiewski, redaktor naczelny magazynu „Aqua Vitae” opowiada jak zaczęła się historia Metaxy i dlaczego Metaxa nie jest brandy. Zapraszamy do kolejnego odcinka Akedemii Brandy z Pliską.

31 lipca 2018 o godz. 09:49

Kartka z podróży – Stara gorzelnia w Wierzchowicach

20180719_170945

Obecnie po Białoruskiej stronie granicy znajduje się wieś Wierzchowice (Вярховічы), gdzie zachowały się pozostałości dawnych dóbr magnackich Sapiehów, m.in. stary spichlerz, a także przy wyjeździe z wioski w kierunku Brześcia – okazała gorzelnia, będąca częścią późniejszego folwarku rodziny Rothów. Stanęła w miejscu wcześniejszego browaru, w 1908 roku. Długi budynek, otynkowany obecnie od frontu na błękit, zieleń, róż, wyblakłą czerwień. Spirytus produkowano tu aż do 1985 roku, kiedy to Michaił Gorbaczow, w ramach swojej kampanii abstynenckiej nie zamienił gorzelni na krochmalnię. Do dziś przerabia się tu ziemniaki zamiast na alkohol, to na mączkę skrobiową.

30 lipca 2018 o godz. 21:07

Alkoholowe dzieje Polski – czasy rozbiorów i powstań

Besala

„Alkoholowe dzieje Polski” Jerzego Besali, to książka bardziej o obyczajach Polaków, niż o alkoholu. Pełna relacji pamiętnikarskich i kronikarskich, ale też anegdot. Drugi tom, przedstawiający Polskę pod zaborami, w znacznie większym stopniu niż pierwszy opiera się na materiale źródłowym, niż na spekulacjach autora. podobnie jednak jak pierwszy, tak i ten, pisany jest w luźnym stylu publicystycznym, w myśl zasady – najważniejsze, żeby nie zanudzić czytelnika.

30 lipca 2018 o godz. 17:10

Z Prusa

„Cywilizacja ma dwa przeciwległe bieguny. Jednym jest szynk, drugim księgarnia”. ~ Bolesław Prus (1882)

28 lipca 2018 o godz. 11:14

Dzisiaj Nancy Regan

20180601_201555

Dzisiaj o godz. 18.00 koncert zespołu Nancy Regan pt. „Początki Polskiej Sceny Alternatywnej”. Martyna Załoga wykona utwory zespołów, które dały początek polskiej scenie alternatywnej. Po koncercie muzyka live przy ognisku. Wstęp wolny.