16 lipca 2009 o godz. 10:43

Kradnę ludziom życiorysy

W "Gazecie Jarocińskiej", w specjalnym dodatku przygotowanym na festiwal w Jarocinie w 2009 roku ukazała się rozmowa z Łukaszem Gołębiewskim, którą przeprowadził Patrik Pinczewski.

O jarocińskich festiwalach, podstarzałych punkowcach oraz o tym, jak znany pisarz Günter Grass popsuł udany wypad nad morze ŻYCIE rozmawia z Łukaszem Gołębiewskim, pisarzem, dziennikarzem, krytykiem literackim i wydawcą.

Miasto Jarocin „przewija” się w tle twoich powieści. Wiem, że bywałeś tu w latach 80. Czym były dla ciebie tamte festiwale?
Siłą rzeczy było to bardzo ważne doświadczenie mojego dzieciństwa. Kiedyś Beki Bondage, wokalistka zespołu punkowego Vice Squad, tak powiedziała o członkach kapeli: „Dzisiaj robimy wiele różnych rzeczy, ale punk rock był najfajniejszym sposobem na spędzenie naszej młodości”. Jarocin to jest coś, do czego chętnie się wraca. Pokolenie punk rocka – niezależnie co dzisiaj robi – z sentymentem powraca do czasów zbuntowanej młodości. Jarocin był miejscem, gdzie następowała eksplozja buntu. Tam można było go w miarę, w nieskrępowany sposób okazywać. W gruncie rzeczy milicja też tak często nie interweniowała. Mówi się o cenzurze, która pewnie dotykała wiele zespołów, ale i tak zezwalano na dużo więcej, niż gdzie indziej. Warto o tym pamiętać, że w żadnym innym kraju „demoludów” coś takiego odbyć by się nie mogło.
Generalnie z Jarocinem mam miłe wspomnienia, bo tam nigdy nikt mnie nie okradł, nigdy mnie nikt nie pobił, żadna kobieta nie złamała mi serca (śmiech). Nie wydarzyło się nic takiego, co byłoby albo smutne, albo nie przyjemne.

Kiedy pierwszy raz przyjechałeś do Jarocina?
Było to w 1984 roku. Miałem wówczas 13 lat. Uciekłem z domu. Sam festiwal to było dla mnie bardzo duże przeżycie, bo byłem wtedy dzieciakiem. Miałem też to szczęście, że trafiłem prawdopodobnie na najlepszy festiwal w dziejach Jarocina. Oczywiście, na najlepszy jeśli chodzi o muzykę punk, którą się interesowałem. To był ten rok, kiedy swój słynny koncert zagrała Siekiera, Moskwa, Prowokacja czy Sedes. To był taki rok ofensywy punkowej.

Wiele się mówi o tym, że Jarocin w tamtym czasie był tzw. „wentylem bezpieczeństwa”, czyli zebrać młodzież w jednym miejscu i mieć nad nią kontrolę…
Jak człowiek miał 13 lat, to w ogóle się nad tym nie zastanawiał. Dla mnie było to uczestniczenie w niezwykłym wydarzeniu, jak na ówczesne lata w Polsce.
Właśnie parę godzin temu wróciłem z Berlina z festiwalu „Punk & Disorderly”, jednego z większych festiwali punkowych w Europie. Jednak dzisiaj są inne czasy i człowiek na takie rzeczy już inaczej patrzy. Wtedy, w PRL-u takich imprez prawie w ogóle nie było, a o tym, żeby pojechać gdzieś na Zachód i zobaczyć, jak wyglądają duże rockowe festiwale, to nie było mowy. Wówczas Jarocin był bezprecedensowym wydarzeniem w tej części Europy. Niezależnie, jakie cele przyświecały organizatorom, to zarówno dla zespołów, jak i uczestniczącej w tym młodzieży, było to niezapomniane przeżycie. Byłem jeszcze na festiwalu w 1985 r., po którym odpuściłem sobie przyjazdy na festiwal na wiele lat. Po prostu muzycznie coraz mniej mi to odpowiadało. Potem już dotarłem na nowe festiwale w 2006 i 2007 r. W 2008 r. już nie dojechałem, bo wydaje mi się, że zaczęto odchodzić od muzyki alternatywnej.

Jak w twojej ocenie, człowieka zajmującego się zawodowo ocenianiem wydarzeń kulturalnych, wypada porównanie starych i nowych festiwali?
Inaczej patrzy na takie wydarzenie facet trzydziestokilkuletni, a inaczej dzieciak. Do starych festiwali mam bardzo dużą nostalgię, bo jak człowiek jest mniejszy, to patrzy na wszystko większymi oczami i bardziej go to fascynuje.
Uważam, że popełniono błąd robiąc z festiwalu w Jarocinie kolejny festiwal rockowy, których w Polsce jest teraz bardzo dużo i to w dodatku w miejscowościach bardziej atrakcyjnych, jak chociażby Opene`r w Gdyni. Ludzie jadą na festiwal, w którym grają bardzo dobre kapele, i mają jeszcze morze.
W zeszłym roku pojechałem na festiwal punkowy do Czech, który był w tym samym okresie, co Jarocin. Tam były cztery sceny, gdzie za te same pieniądze można było zobaczyć światowa czołówkę punk rocka, np. Subhumans czy Vice Squad. Ten festiwal był naprawdę świetnie zorganizowany.
W przeciwieństwie do innych miast, w których odbywają się festiwale, na pochwałę zasługuje zachowanie jarocińskiej policji. Być może są to doświadczenia ze starych festiwali. Np. w Węgorzewie policja niepotrzebnie zaczepia młodzież wypytując o dokumenty, pouczając. Za to fatalne doświadczenia mam z ochroniarzami w Jarocinie. Z festiwalem dla młodzieży alternatywnej wiążą się różne gadżety, jak np. pasek z ćwiekami. Takich rzeczy, niestety, nie można wnosić na teren festiwalowy. Polska jest jedynym krajem, w którym się na takie rzeczy nie pozwala. Ponadto nigdzie nie spotkałem się z taką ilością formalności przy zameldowaniu na polu namiotowym. Paranoją jest również zakaz wnoszenia swojego alkoholu na pole namiotowe, gdy obok stoi stanowisko, gdzie się sprzedaje alkohol. To zakrawa na hipokryzję.
Oczywiście, w latach 80. w ogóle nie można było alkoholu sprzedawać, jednak to nie zdawało egzaminu. Ludzie i tak handlowali pokątnie, a milicja przymykała na ten proceder oko.

O ile dobrze pamiętam, to jeszcze w latach 90. podczas festiwalu panowała prohibicja. Alkoholu nie można było kupić w całej gminie Jarocin.
Próby wprowadzenia prohibicji na czas imprez muzycznych zupełnie nie mają sensu, dlatego że ci, co mają się upić, to i tak to zrobią. Zresztą nie przypadkiem największy festiwal w Polsce organizuje Heineken, producent piwa.

Na twojej stronie internetowej zestawiłeś ranking swoich ulubionych płyt. Większość, jak chociażby czarny album Brygady Kryzys, to nagrania pochodzące sprzed ponad 20 lat. Czy są jeszcze dobre kapele punkowe – i nie tylko – w Polsce?
Pozostałem w gatunku punk rocka, ale to nie oznacza, że słucham wciąż tej samej muzyki. Słucham dużo nowych zespołów, ale z reguły tak jest, że nawet jak jest to kapela, która gra pod jakąś nową nazwą, to osoby tworzące ten zespół są przynajmniej w połowie ludźmi, którzy pamiętają początki polskiej sceny punk. To są ludzie najczęściej po 40-tce, a jak popatrzymy na światową scenę punk, to aż włos się jeży na głowie, że na scenie występują panie i panowie po 50-tce czy 60-tce.

Chyba najlepszym przykładem będzie wokalista U.K. Subs, który dawno już przekroczył 60 lat…
No właśnie, Charlie Harper urodził się w 1944 r. Jest starszy od mojego ojca! Trudno jest mi sobie wyobrazić mojego ojca z wielkim brzuchem, który skacze gdzieś po scenie i krzyczy: Oi! Oi! Oi! To jest smutne, że nie ma młodych kapel. Z drugiej strony bardzo fajnie, że dużo młodych ludzi przychodzi na koncerty punkowe. Jeżeli chcą słuchać punka, to być może zaczną też grać.

Obecny festiwal w Jarocinie też nie promuje jakoś specjalnie młodych muzyków. Mała Scena już nie odgrywa tak ważnej roli jak w latach 80.
To jest bardzo duży błąd, bo jak się popatrzy na stare festiwale, to oczywiście występowały na nim również gwiazdy, ale jednak najciekawszą częścią była prezentacja młodych kapel. Jeżeli popatrzymy na czołówkę sceny alternatywnej w Polsce, to prawie wszyscy przed szerszą publicznością debiutowali w Jarocinie. To były festiwale, które wyłaniały dobre zespoły, a teraz prawie nikt nie słucha tych kapel konkursowych. Zresztą wydaje mi się, że poziom wykonawców na Małej Scenie był podczas ostatnich przeglądów bardzo niski. Zapraszanie zagranicznych wykonawców jest niepotrzebne, bo jak ktoś będzie chciał posłuchać największych gwiazd, to pojedzie na Opene`r do Gdyni.

Bohater twojej powieści pt. „Disorder i ja”, którą promowałeś w Jarocinie, to człowiek – mówiąc delikatnie – nadużywający alkoholu. Jest podstarzałym, trzydziestokilkuletnim punkowcem, któremu nic w życiu się nie udaje. Też pisze, jak ty. Czy spisałeś w tej książce swoje własne doświadczenia?
We wszystkich trzech powieściach, które tworzą cykl „Brudna trylogia” („Melanże z żyletką”, „Xenna moja miłość”, „Disorder i ja”, bardzo dużo czerpię ze swoich doświadczeń. Natomiast nie są to żadne wspomnienia czy pamiętniki. Jeżeli piszesz książki to do pewnego stopnia korzystasz z własnych doświadczeń czy życiorysu. Do pewnego stopnia korzystam też z tego, co zaobserwuję lub podsłucham, co inni mówią. Jest takie ładne zdanie, że „pisarz kradnie ludziom życiorysy”.
Trzeba mieć szeroko otwarte oczy. Ja lubię być w miejscach, gdzie jest brudno, niebezpiecznie, w obskurnych bramach, na dworcach, w przemysłowych dzielnicach i obserwować tych ludzi, którzy tam piją alpagi. Oczywiście, to nie znaczy, że ja od rana wystaję zimą na przystanku tramwajowym i obalam tanie wino, bo tak nie żyję i chyba nie chciałbym tak żyć. Pewnie bym i nie mógł, bo zdrowie by mi na to nie pozwoliło (śmiech). Niemniej dużo korzystam z własnych doświadczeń. Jeżeli piszę o kobietach, to o takich, które mnie się podobają, jeżeli piszę o problemach, to po części też o własnych, jak i o własnych gustach – choćby muzycznych.

Ulubionym pisarzem głównego bohatera „Disorder i ja” jest Günter Grass. Kiedy się przeprowadza, to jedną z nielicznych rzeczy, którą zabiera ze sobą, jest książka „Blaszany bębenek”. Czy Günter Grass to również twój ulubiony pisarz?
Kiedy byłem nastolatkiem, to spodobała mi się twórczość Grassa. Bardzo chciałem go poznać. Ten cel wciąż mi przyświecał, kiedy zdecydowałem się zostać dziennikarzem piszącym o książkach. Przez 10 lat pracowałem w „Rzeczpospolitej”. Byłem krytykiem literackim.
Z Günterem Grassem wiąże się taka zabawna historia, która pokazuje, że w pewnym momencie te dziecięce marzenia się wypalają. Otóż kilka lat temu jechałem pociągiem z przyjacielem do Gdańska, właśnie na rozmowę z Grassem. W pociągu obaliliśmy kilka piw. Na miejscu poszliśmy nad morze. Przez pół nocy chodziliśmy po plaży, pijąc cały czas browary. Dopiero nad ranem wylądowaliśmy w hotelu. Kiedy wstawałem z ciężką głową, to powiedziałem: „Kurde, fajny byłby ten wyjazd, gdyby nie ten cholerny Grass”. Bo pomyślałem, że tu trzeba jeszcze porozmawiać z Grassem, później to spisać, a następnie depeszować do Warszawy. Z wiekiem pożądania mijają, bo zamiast cieszyć się, że będę rozmawiał z moim ulubionym pisarzem, to ja go przeklinałem w duchu, bo miałem kaca. Ale żeby ten kac nie był morałem tej opowieści, to dodam, że jak jest się bardzo młodym, to nie ważne, czy lubisz punkrocka czy hip-hop, ważne jest mieć jakiś cel. Ja zawsze wiedziałem, że będę żyć z czytania książek. Mój ojciec pukał się w czoło, kiedy to mówiłem (śmiech). To były jeszcze czasy PRL-u.

Pracujesz teraz nad jakąś nową książką?Oprócz tych powieści, które wydałem, piszę również książki podróżnicze. Niedawno stworzyłem przewodnik po Albanii. W tym roku zamierzam napisać książkę o wschodniej Ukrainie, bo z kolegą przejechaliśmy autostopem po tej części kraju, która nadal jest bardzo sowiecka i bardziej biedna. Mamy ciekawe materiały zebrane.
W 2008 roku wydałem esej poświęcony kulturze cyfrowej „Śmierć książki. No Future Book”. Akurat ta książka cieszyła się największym powodzeniem. Prawie nie ma tygodnia, abym nie udzielał wywiadów w tej sprawie. Poruszam tam temat m.in. digitalizacji kultury, czyli tego, co będzie z kulturą, która zamiast w formie materialnej będzie docierać do nas w formie plików.

Jak myślisz, kiedy to nastąpi?Myślę, że dość szybko.

Komentarz dla “Kradnę ludziom życiorysy

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pole komenatarz jest wymagane.

Zobacz ostatnie wpisy

23 czerwca 2018 o godz. 22:27

Typy na 24 czerwca

russia-2018

Ależ się będzie działo. O godz. 20. w Kazaniu Polska gra z Kolumbią. Dla obydwu drużyn to mecz ostatniej szansy. Remis nic nie daje. Trzeba wygrać. W pierwszym meczu Polska zaprezentowała się fatalnie, była jednym z najgorszych zespołów pierwszej fazy eliminacji. Milik i Cionek są obiektami niewybrednych żartów w mediach społecznościowych, ale zasłużyli sobie na niechęć kibiców. Milik już w meczach sparingowych pokazywał, że jest bardzo słabym punktem. Cionek również nigdy nie był filarem polskiej obrony. Ale także Kolumbia zagrała słabo swój pierwszy mecz. Kto się już pozbierał po porażce? Kto jest lepiej przygotowany technicznie, kondycyjnie i psychologicznie? Zobaczymy. Stawiam na Polskę ale już bez przekonania, bez wiary w sukces, stawiam na Polskę, bo nie ma sensu inaczej. Stawiam bo MUSIMY wygrać. Wynik? Może 3:2?

23 czerwca 2018 o godz. 22:16

Farciarze

maxresdefault

Być może Niemcy nie mają na te mistrzostwa mocnej drużyny, tak przypuszczam. Zagrali ładny, przegrany mecz, z Meksykiem i mniej ładny mecz ze Szwecją. Mieli przewagę, ale to była przewaga minimalna. Grali pod koniec w dziesiątkę. Można powiedzieć, że to Szwedzi przegrali mecz, a nie, że Niemcy wygrali. Należą się jednak Niemcom dobre słowa. Grali do końca. Nie pozwolili rywalom wykorzystać przewagę. Byli pięknie zorganizowani w środku pola. Poza tym mieli szczęście. Szwedzi są sobie winni, grali z przewagą zawodnika, grali z przewagą bramki, wszystko roztrwonili. Niemcy troszkę wygrali, Szwedzi bardziej przegrali. Nie był to wyśmienity mecz, ale miał swoją dramaturgię.

22 czerwca 2018 o godz. 22:16

Typy na 23 czerwca

russia-2018

O 14. Belgia zagra z Tunezją. Przeciwnik trudniejszy od Panamy, ale faworyt jest oczywisty. Stawiam na 2:0 dla Belgii.

21 czerwca 2018 o godz. 22:34

Typy na 22 czerwca

russia-2018

O 14. drugi mecz Grupy E, Brazylia-Kostaryka. Brazylia po słabym występie przeciwko Szwajcarii ma coś do udowodnienia. Przeciwnika zna dość dobrze. Jeśli nie wygra, to będzie już nie tyle sensacja, co blamaż. Stawiam na 2:0 dla Canarinhos.

21 czerwca 2018 o godz. 22:08

Buce upokorzeni

Argentina-vs-Croatia-Match-23

Chorwacja wspaniała! Argentyna dno! Mecz pasjonujący! Od początku widać było dużą nerwowość obu drużyn. W 29. minucie Perez nie trafił do pustej bramki. Chwilę później okazję zmarnował Mandżukić. Ale tylko pierwsze 45 minut to była gra równorzędnych zespołów. Później grała Chorwacja, a Argentyna pogrążała się w bagnie fauli i chamstwa. Najpierw w 54. minucie kuriozalną bramkę strzelił Rebić, Caballero, bramkarz Argentyny, wybił mu piłkę wprost pod nogi. Chyba to był ostatni mecz w reprezentacji nieudolnego bramkarza, był to jego kolejny błąd. Potem w 81. minucie przepięknego gola zza linii pola karnego strzelił Luka Modrić. A w doliczonym czasie gry dobił i ośmieszył Argentyńczyków Rakitić. Argentyna była bezradna, Argentyna była beznadziejna. Zachowywali się jak buce, wściekłe buce, chamsko faulując i wyładowując złość w agresywny sposób. Dziwne, że sędzia nie pokazał co najmniej dwóch czerwonych kartek za te bydlęce faule. Niech Argentyna wraca do domu, nie ma dla nich miejsca w gronie kulturalnych ludzi. Niech przegrają swój ostatni mecz, niech się nie pokazują na światowych boiskach, dokąd nie nauczą się przegrywać. Argentyna jest drużyną bez klasy, a Chorwaci pięknie pokazali im, gdzie jest miejsce podwórkowych chuliganów.

21 czerwca 2018 o godz. 19:09

Serce to za mało

maxresdefault

Francja wygrała 1:0 z Peru. W pierwszym meczu Francuzi rozczarowali, mimo wygranej, a Peru zachwycało, mimo porażki. Dobra dynamika od początku. Francja ma przewagę, ale Peru potrafi groźnie kontratakować, tak jak w meczu z Danią brakuje im jednak wykończenia akcji. W 33. minucie Guerrero był bliski szczęścia, ale bramkarz Francuzów obronił. Minutę później było 1:0 dla Francji. Młody Kylian Mbappe dobił piłkę, która i tak wpadłaby do siatki, stając się najmłodszym w historii Francji strzelcem bramki na Mistrzostwach Świata. Chłopak ma 19 lat. Gol podziałał na Francuzów niczym Red Bull, dodał im skrzydeł. W drugiej połowie Peruwiańczycy skutecznie wybili Francuzów z rytmu. Kilka niezłych strzałów z dystansu, ale tak naprawdę Francja kontrolowała sytuację na boisku i nie dali zrobić sobie krzywdy. Wygrali drugi mecz niewielkim nakładem sił. Peru włożyło wiele serca i walki w obydwa mecze, ale serce to za mało, zabrakło im rutyny i szczęścia. Ta drużyna ma jednak potencjał. Na razie jednak Francja ma już pewny awans do jednej ósmej finałów, a Peru może pakować walizki. Ostatni mecz, z Kangurami, zagrają już tylko o honor.

21 czerwca 2018 o godz. 16:04

Waleczne Kangury

maxresdefault (7)

Dania rozczarowała, a zaczynało się tak dobrze… Już w 10. minucie Christian Eriksen strzelił przepiękną bramkę, po równie fantastycznym podaniu, mocne uderzenie pod poprzeczkę. Wyglądało na to, że Dania zaczyna rajd ku zwycięstwu. Jednak przewaga Duńczyków trwała jeszcze przez kwadrans. Potem atakowali głównie Australijczycy, a w 39. minucie Jedinak wyrównał po rzucie karnym. W drugiej połowie Australia wciąż przeważała, stwarzali świetne sytuacje, którym brakowało wykończenia. Nie mają rasowego snajpera, gdyby mieli, to Duńczycy mieliby się z pyszna. A tak mogą cieszyć się z remisu i czwartego punktu. Cieszyć, choć byli faworytami, ale zagrali poniżej oczekiwań, a Kangury znów pokazały waleczność. I zachowały szanse na awans. Brawo Kangury!

20 czerwca 2018 o godz. 22:24

Typy na 21 czerwca

russia-2018

O 14. drugi mecz Grupy C, Dania-Australia. Dania wygrała z Peru, ale pokazała się ze słabej strony. Australia przegrała z Francją, choć walczyła dzielnie. To ja tu stawiam na remis 0:0.

20 czerwca 2018 o godz. 22:13

Iran do boju!

b-217

Hiszpania wygrała z Iranem, ale to Iran zachwycił. Do straty bramki mądrze się bronił, a Hiszpanie byli żałośnie powolni, sprawiali wrażenie jakby przede wszystkim nie chcieli się zmęczyć. Dużo fauli, złośliwości, dyskusji z sędzią. Pierwsza połowa była nudna. Druga dla odmiany bardzo emocjonująca. W 54. minucie gola strzelił Diego Costa. Zamieszanie w polu karnym, brzydki gol, ale jest. Osiem minut później wyglądało na to, że Iran wyrównał, już się cieszyli, już całowali ziemię, dziękowali Allachowi, ale nie, gola nie było, spalony. Hiszpania wygrała, ale to Iran pozostawił po sobie dobre wrażenie. Mają jeszcze szansę na awans, „wystarczy”, że wygrają z Portugalią. Tyle jest dziwnych meczów na tych Mistrzostwach, że niczego nie można wykluczyć. Chyba za bardzo się przyzwyczailiśmy uważać, że wygrywają albo Europa, albo Ameryka Południowa. Jeszcze nie teraz, jeszcze nie w Rosji, ale za cztery lata Bliski Wschód może sprawiać więcej niespodzianek.

20 czerwca 2018 o godz. 18:58

Rozczarowanie

maxresdefault (6)

Mecz Urugwaj-Arabia Saudyjska, rozczarowanie. Liczyłem na grad goli, tymczasem po bramce Suareza w 23. minucie, wiele się tu już nie działo. Urugwaj kontrolował sytuacje i oszczędzał siły. 25 czerwca przekonamy się, czy Rosja faktycznie jest tak mocna, a Urugwaj tak niemrawy. Na razie wiemy, że z Grupy A na pewno awansują i Rosja i Urugwaj.